عصر ایران ؛ نهال موسوی – این نوشتار نقد معمول یک مجموعه تلویزیونی نیست بلکه بیشتر واکاوی دلایل ارتباط برقرار نکردن سریال سرباز به کارگردانی “هادی مقدم دوست” است که در این شبها بعد از افطار از آنتن شبکه سه سیما در حال پخش است.
هر بسته نمایشی برای تداوم و بقا خود نیاز به قُلابی دارد که مخاطب را به خود وصل کند، این یک قانون بدیهی و پایه در فیلمنامه نویسی است، حال در یک کلام می‌توان گفت سریال سرباز فاقد این قلاب است و بعد از ۱۷ قسمت هنوز نتوانسته است دل تماشاگر را با خود همراه کند.
سریال سرباز بر محور زندگی یک زوج، یحیی (آرش مجیدی) و یلدا (الیکا عبدالرزاقی) پایه گذاری شده و اتفاقات ریز و درشت زندگی آنها و اطرافیانشان ، دغدغه‌ها و مطالبات هر کدام از زندگی، سردی و گرمی رابطه این ۲ نفر و تلاش وتقلاهای مدام آنها برای حفظ این رابطه را به تصویر می‌کشد.
نکته‌ بارزی که در مواجهه با این سریال از همان ابتدا خود را به رخ می‌کشد شیوه روایت و لحن متفاوت بیان داستان زندگی این شخصیت‌هاست، علی الخصوص با صدای راوی دانای کلی که درباره همه مورد حرف می‌زند از آنچه که در ذهن شخصیت‌ها می‌گذرد و یا پیامد اتفاقاتی که رخ داده است و حتی لج و لجبازی شخصیت‌ها و …
اگرچه این شکل روایت متفاوت است و در تلویزیون ما به این شکل تجربه نشده است اما نکته اینجاست که این تفاوت دلیل بر حُسن یا برتری در این سریال نیست.
اتفاقا همه ما شاید در زندگی روزمره خود آدمهایی چون یحیی و یلدا را در اطرافمان داشته باشیم مثلا یحیی که پزشک است و در حال رفتن به سربازی اما هنوز رانندگی بلد نیست و نسبت به برخی مسائل زندگی کاملا بی اهمیت برخورد می‌کند یا یلدایی که مدام به فکر ارتقا موقعیت و امکانات زندگی اش است و چنان غرق در خرید و داشتن یک خانه شده است که رابطه اش با یحیی تقریبا شبیه یک جهنم شده است و هیچ نقطه امیدی یا دلخوشی در آن دیده نمی‌شود.
بله طبیعتا هر کدام از ما چنین افرادی را دیده‌ایم و می‌بینیم ولی آنچه مهم است این است که این افراد وقتی در قالب یک مدیوم نمایشی ارائه می‌شوند باید آن حضورشان مخاطب را به دنبال کردن قصه وادارد. مخاطب را باید یک آنی ، لحظه‌ای، قلابی از خط روایی داستان یا شخصیت‌ها به خود جذب کند تا ترغیب شود ادامه این مجموعه را پی گیرد، بداند که چه خواهد شد؟ رابطه این دونفر به کجا خواهد رسید؟ این لج و لجبازی یلدا و جواب ندادن تلفن و پیام‌های یحیی باید یک تغییری در روند داستان به وجود آورد. چرا یحیی چنین پیگیر کسی است که فقط از او شاهد غر زدن، امر و نهی کردن، اعصاب خوردی و ناراحتی است؟ ویژگی خاص یلدا چیست؟ یا برعکس چرا یلدا با یحیی دارد ادامه رابطه می‌دهد؟ این شخص بی خیالی که سربازی هم می‌رود برای خاطر آن است که پسر دایی‌اش(شهاب) را همراهی کند؟ و …
اگر تمام روند قصه قسمت گذشته را در قالب یک تله فیلم هم کوتاه کنیم چندان جالب نیست، حال اگر این اتفاقات ۱۷ شب، و هر شب حدود ۵۰ دقیقه را به خود اختصاص دهد و آش همین آش باشد و کاسه همان کاسه، دیگر واقعا چگونه می‌توان ازمخاطب انتظار داشت که رشته ارتباطش با سریال پاره نشود ؟
متاسفانه سریال سرباز تمام سعی و تلاشش را می‌کند که مخاطب با آن ارتباط نگیرد و به محض این که قرار است مقداری مخاطب جذب داستان شود یک داستان فرعی یا اتفاقی بی اهمیت را پیش می‌کشد تا مخاطب را از ادامه داستان دلسرد کند و ترجیح دهد حتی کانال را عوض کرده و اخبار یا آگهی بازرگانی کانالی دیگر را تماشا کند.
حتی حضور بازیگرانی چون نیما شعبان نژاد ( با سابقه طنز)  و یا جواد خواجوی (اینفلوئنسر اینستاگرامی) هیچ کمکی به سریال نکرده‌اند.
یک خبر هم منتشر شد که سریال «متهم گریخت» که همزمان در شبکه آی فیلم نمایش داده می‌شود با وجود آنکه ۱۵ سال از ساخت آن گذشته و بارها تکرار و پخش شده است ترجیح مخاطبان برای دیدن مجموعه تلویزیونی در ساعت بعد از افطار است و غالبا به جای سرباز آن مجموعه را می‌بینند.
امروزه که عصر طلایی سریال‌سازی در تمام جهان است از آمریکا و اروپا گرفته تا همین ترکیه همسایه خودمان واقعا سریالی چون سرباز با هیچ معیاری همخوانی ندارد! در زمانه ای که نتفلیکس تمام قسمت‌های یک فصل از سریال را در یک تاریخ مشخص در دسترس مخاطب قرار می‌دهد انتظار مخاطب بسیار فراتر از این دست سریال‌هاست.
برخی بر این اعتقادند که شاید اگر برای پخش این سریال به عنوان یک کار متفاوت، رویکردی دیگر اتخاذ می‌شد شاید موفق هم می‌بود مثلا در آخر شبهای پاییز و زمستان، زمانی که کسی توقع پخش سریال ندارد آنرا در جدول پخش می‌گذاشتند. با این حال هم باز به نظر نمی‌آید که سرباز می‌توانست موفق باشد از اساس باید گفت مشکل عمیقتر از زمان پخش، ماه رمضان و … است.
پخش و دیدن یک سریال نیازمند پارامترهایی چون جذابیت و ویژه بودن موقعیت دراماتیک داستانی و شخصیت‌هاست که در سرباز این مهم حلقه مفقوده است.
دیگر وارد مباحثی چون تولید سریال سرباز و هزینه آن از بیت المال و … نمی‌شویم چون الان هر کسی به اندازه کافی از این دست اطلاعات و تحلیل‌ها خبر دارد.
تنها می‌توان گفت با یک ارزیابی ساده پی می‌بریم سریال سرباز بیشتر سربار رسانه ملی است تا سرباز آن.

عصر ایران ؛ نهال موسوی – هر سال کانال‌های مختلف سیما برای ماه رمضان برنامه‌های متنوعی تدارک می‌بینند و طبیعتا از مهمترین آنها سریال‌هایی است که برای پخش در این ماه تدارک دیده شده است. در سال‌های گذشته همیشه سریال‌هایی بوده است که در این ماه پخش شده و با استقبال مخاطبان هم همراه شده است مانند: «خانه بدوش» ، «متهم گریخت» ، «او یک فرشته بود» ، «میوه ممنوعه» ، «گمگشته» و …

امسال ۴ سریال از کانال‌های مختلف تلویزیون برای ماه رمضان در حال پخش است: زیرخاکی (شبکه یک)، بچه مهندس ۳ (شبکه دو)، سرباز (شبکه سه) و پدر پسری (شبکه پنج). اگر چه هنوز در ابتدای پخش این سریال‌ها هستیم ولی نگاهی اجمالی به ۳ قسمت ابتدایی پخش شده جالب توجه است:

زیرخاکی/ کارگردان: جلیل سامان/ شبکه یک
داستان سریال درباره مردی است که به دنبال «زیرخاکی» است و برای یافتن گنج درگیر ماجراهایی می‌شود. این سریال در دو مقطع تاریخی به تحولات ایران پیش و پس از پیروزی انقلاب خواهد پرداخت. نکته جالب توجه این سریال بازسازی باورپذیر فضاهای مربوط به زمان قبل از انقلاب است. ولی نکته مهمتر این است که قابلیت خنداندن مخاطب را دارد. احتمالا پر مخاطب ترین سریال امسال خواهد بود.

قبل از پخش زیرخاکی حاشیه‌های مبنی بر پخش نشدن آن شکل گرفت ولی عاقبت سریال پخش شد و ذکر شد که شاید این اتفاقات یک ترفند تبلیغاتی برای مطرح شدن سریال بوده است!

پژمان جمشیدی، هادی حجازی‌فر و ژاله صامتی از بازیگران شناخته شده‌ای هستند که در این مجموعه نقش دارند. پژمان جمشیدی که پیش از این هم از طریق یک سریال وارد دنیای بازیگری شده بود و همیشه بحث‌هایی بر سر این وجود داشته که او بازیگر نیست و فوتبالیست است (آن هم با یک گل ملی در کارنامه فوتبالی اش!) انصافا در نقش فریبرز به شکل قابل قبولی از عهده نقش برآمده و جذابیت‌های خودش را دارد.
هادی حجازی فر در همین ۳ قسمت ابتدایی در ۲ نقش ظاهر شده است. در قسمت سوم یک صحنه جر وبحث بین فریبرز و پدرش بود (درباره دنبال گنج رفتن) که هر دو بازیگر (جمشیدی و حجازی‌فر) عالی ظاهر شدند. ژاله صامتی(در نقش همسر فریبرز) همیشه خوب است و هیچ‌گاه از یک سطح استانداردی پایین‌تر نیامده است.

بچه مهندس ۳/ علی غفاری/ شبکه دو
“بچه‌مهندس” در قدم اول ماه رمضان ۳ سال قبل به تلویزیون آمد و ماجرای پرورشگاهی به نام “خانه خورشید” را مطرح کرد. این سریال، کودکی، نوجوانی و جوانی شخصیتی به نام «جواد جوادی» را مطرح می‌کرد او در فصل سوم ۲۵ ساله است. پیش از این کودکی و نوجوانی را دیده‌ایم و حالا به مقطع فارغ‌التحصیل شدن شخصیت اصلی داستان می‌رسیم. ۲

قسمت اولیه به شرح اتفاقات جوادی «بچه مهندس» در زمان دانشگاه و … پرداخت ام قسمت سوم به یک داستان تعقیب و گریز پلیسی امنیتی تبدیل شد که بیننده نمی‌داند این شخصیت‌هلی جدید که هستند و از کجا آمده اند و شخصیت‌ جوادی و دوستانش چه شدند؟

در کنارِ روزبه حصاری بازیگر جوادی و شخصیت اصلی داستان، فرهاد قائمیان، ثریا قاسمی، کامران تفتی و اتابک نادری، سیدمهرداد ضیایی، کاوه سماک‌باشی، فرناز رهنما، شیوا خسرومهر و… از بازیگران جدیدی‌اند که در فصل سوم “بچه مهندس” حضور دارند.

سرباز/ هادی مقدم دوست/ شبکه سه
این سریال حکایت سرباز وظیفه ای به نام یحیی و همسرش یلدا و رفقای هم خدمتی­ اش است. در خلاصه داستان «سرباز» آمده است:‌ در وفای عشق تو مشهور خوبانم چو شمع/ شب نشین کوی سربازان و رندانم چو شمع…این مجموعه بعد از ماه رمضان هم ادامه می‌یابد به دلیل اینکه در ۵۰ قسمت تولید شده است.

سرباز فضایی متفاوت با سریال‌های مرسوم تلویزیون دارد و یک راوی دانای کل درباره احساسات و اتفاقات به بیننده توضیحاتی می‌دهد. معلوم نیست که این رویه کند پیش رفتن داستان و توضیحات گاه و بیگاه راوی آیا برای مخاطب امروزی خوشایند خواهد بود یا خیر؟ البته به طور یقین می‌توان گفت با نگاهی به عوامل پشت دوربین، در طول زمان احتمالا سریال جذابتر خواهد شد اما تا به حال ۳ قسمت قبلی را می‌شد با یک تدوین در فالب یک قسمت دید و هیچ اتفاق خاصی هم رخ نمی‌داد که بگوییم به ضرر داستان شده است! شنیدن صدای ناصر طهماسب دوبلور مشهور و نام آشنای سینما وتلویزیون به عنوان راوی جالب است اما اینکه واقعا تا چه اندازه لازم است را بعدتر باید فهمید.

سرباز سریال پر بازیگری است و بازیگرانی چون آرش مجیدی، الیکا عبدالرزاقی، پدرام شریفی، رویا تیموریان، کوروش تهامی، نیما شعبان نژاد، سیاوش خیرابی و … در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند.

پدرپسری/ محمدرضا حاجی‌ غلامی/ شبکه پنج
این سریال اقتباسی از کتاب “آخرین نشان مردی” به قلم مهرداد صدقی است که به صورت طنزگونه و اپیزودیک پخش می‌شود. “پدر پسری” در قالب طنز موقعیت ساخته شده و هر قسمت آن داستانی مجزا دارد که در همان قسمت تمام می شود.

طبیعتا همان طور که از اسم سریال پیداست اتفاقات یک خانواده و روابط پدر و پسر بحث اصلی این مجموعه است ولی سریال فعلا آرام آرام در حال حرکت است و واقعا با این ۳ قسمت نمی‌توان در مورد آن نظر خاصی داد، مشکل آن در همین نگاه اولیه این است که خیلی تکراری است و هیچ نکته جدیدی ندارد ، بارها از این مدل سریال‌ها دیده‌ایم.

مهران رجبی، عزت الله مهرآوران،محمدجواد جعفرپور، مریم سرمدی، افشین سنگ چاپ، یدالله شادمانی، کتایون بختیاری و… بازیگران سریال پدر پسری را تشکیل می‌دهند.