برچسب: انتخابات ریاست جمهوری 1400

محسن مهرعلیزاده نامزد انتخابات ریاست جمهوری در برنامه «دستخط» با تاکید بر اینکه بستن درب‌های کشور و دلخوش بودن به لبخند دیگران، هر دو غلط است، گفت: عمده مشکلات کشور به تحریم‌ها ارتباط ندارد بلکه بخاطر بی‌برنامگی و سوءمدیریت است.

مشروح گفتگوی محسن مهرعلیزاده به شرح زیر است:

خدمت شما سلام عرض می‌کنیم و خیلی خوش آمدید.

سلام علیکم. متشکرم و من هم خدمت جنابعالی، همکاران محترم و همه بینندگان عزیز سلام عرض می‌کنم و آرزوی موفقیت دارم.

آقای مهرعلیزاده چطور شد که در این موقعیت سخت و تاریخی تصمیم گرفت به عرصه انتخابات ریاست جمهوری ورود کند؟

ضرورت‌هایی که امروز جامعه می‌خواهد، فقر و تنگدستی مردم، فاصله بسیار زیاد طبقاتی، بعضاً مشکلات جدی که مردم درباره بیکاری جوانان دارند و فشارهای سخت زندگی، به نوعی است که می‌طلبد فردی که بتواند از پس این کارها برآید بیاید و بتواند به‌عنوان رئیس جمهور برنامه‌هایی داشته باشد که عملاً کشور را از حالت درگیری خارج کند و در مسیر تولید، زندگی خوب و شرافتمندانه برای ایرانی بیندازد که برازنده آنهاست. از این نظر با توجه به این که ۴۲ سال بعد از انقلاب تجربه اجرایی دارم و از کف کارخانه کار را شروع کرده‌ام و از ۲۴-۲۳ سالگی تا الان در زمینه‌های مختلف صنعتی، برنامه‌ریزی، سرمایه گذاری، توسعه، بانکی، پولی، مالی و زمینه‌های مختلف کار کرده‌ام، در استانداری‌های مختلف زمینه‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، مسائل امنیتی تجربه‌های جمع‌آوری شده‌ای دارم.

شاید کسی که در زمینه‌های مختلف و متعدد امر توسعه‌ای و کار در این زمینه‌های تجربه‌های انباشته شده ای داشته باشد، نادر باشد. لذا وظیفه خودم احساس کردم که حضور یابم و اگر توفیق باشد بتوانم آن چه که بعنوان سرمایه خود است که از جیب مردم و اعتماد مردم در چندین سال گذشته در من جمع شده است به مردم هدیه کنم.

سوال دوم من را هم جواب دادید، می‌خواستم بپرسم چه قابلیت‌هایی در خود دیدید که به صحنه وارد شدید که اشاره کردید.

به هر حال خیلی‌ها هستند آمادگی این کارها را دارند ولی یک رئیس جمهور باید از مسائل کف جامعه، درد دل مردم، زندگی مردم، مسئله تولید، مسئله کارگر و کار، مسئله مناسبات اقتصادی، مسائل سیاسی بین المللی، مسائل داخلی، بویژه در مورد مسائل اقتصادی مسئله ارتباط بین کار و کارگر و کارفرما و توسعه و قوانین و صادرات و واردات یک اطلاعاتی داشته باشد و من چون اطلاعات من در این زمینه در ۴۲ سال جمع آوری شده است، فکر کردم در مقایسه با سایرین بیشتر می‌توانم در خدمت مردم باشم.

آیا اختیارات رئیس جمهور را بر اساس قانون اساسی کافی می‌دانید که بخواهید مشکلاتی که وجود دارد را حل کنید و خدمت جامعی به مردم داشته باشید، یا مانند برخی که ابتدا خوب توصیف می‌کنند و در میدان کار می‌گویند اختیارات کافی نیست و رئیس جمهور فقط تدارکات چی است؟

بر اساس قانون اساسی اختیاراتی که یک رئیس جمهور دارد، به اندازه زیادی رئیس جمهور را به‌عنوان شخص اول اجرایی کشور که از نظر قانون اساسی مسلط بر قوای دیگر است، نیست… یعنی یک سطحی برای قوه مجریه تعریف شده که در خصوص قوای دیگر مسئولیت رئیس جمهور بالاتر است. از آن نظر اگر در عمل مداخلات غیرقانونی در کار نباشد، مشکلات غیرقانونی ایجاد نشود، علی‌القاعده این اختیارات کافی است و بستگی دارد به اینکه این شخص چقدر بتواند از امکانات و اختیارات استفاده کند و آن به شناخت عملی و اجرایی کار بر می‌گردد، شجاعت کار مهم است که تنها شجاعت ذاتی نیست. کسی که کاری را بلد است با اراده محکم و با شجاعت زیاد کار را پیش می‌برد. کسی که بلد نیست همیشه در تردید است و این تردید تصمیم نمی‌سازد و این امر باعث ایجاد مشکل می‌شود.

به نظر می‌رسد دو نگاه غالب برای حل مشکلات اقتصادی کشور وجود دارد. یک نگاه، نگاه به درون و توانمندی‌های درون است و می‌گوید باید از این توانمندی‌ها استفاده کرد و در کنار این از ارتباطات بین المللی سود برد. یک نگاه هم اولویت نخست را ارتباطات بین المللی می‌داند و نگاه خود را بیشتر به بیرون می‌سپارد. کدام یک از این دو نگاه بیشتر مورد توجه شماست؟

این که ما در یک فضای بسته فکر می‌کنیم خودمان می‌توانیم در آن فضا همه کار را انجام دهیم، به نظر من کار اشتباهی است. حتی در یک کارخانه، شرکت، محله، شهر کوچک هم بخواهید در آن شهر خودتان را محاصره کنید نمی‌توانید کاری انجام دهید، بنابراین مستلزم این است که درها باز باشد و با بیرون کار کنید و در تعامل باشید؛ این یک واقعیت است.

اما اینکه فکر کنید اگر دیگران به روی ما خندیدند و راه دادند و با شرط و شروطی ما را به بازی گرفتند، در آن صورت می‌توانیم باشیم و زنده باشیم و در غیر این صورت زندگی را از دست می‌دهیم، این اشتباه محض است. مخصوصاً کشور ما که غنی و قوی است و از هر بعد قوی هستیم. کشوری هستیم که چندین هزار سال سابقه تمدنی داریم که در مقایسه با خیلی از کشورهای موجود قدیمی‌ترین کشوری هستیم که حداقل می‌گوئیم از زمان کوروش یعنی ۲۵۰۰ سال پیش یک سامان امپراتوری داشتیم و کتیبه‌هایی از آن زمان وجود دارد، حد و حدود مشخص بود، برای سطوح مختلف اعم از حقوق مردم، حقوق بشر و … مشخص بود. ملتی که این میزان تمدن و گذشته دارد ملت بزرگی هستند. به علاوه اینکه الان جوانان باهوش و باسواد داریم. در منطقه‌ای قرار داریم که از جهت سوق الجیشی اقتصادی در بهترین نقطه است، علاوه بر این که در چهارراه اقتصادی در دنیا قرار داریم و از بعد حمل و نقل قطب باشیم. همچنین از بعد صنعت و پایه کارهای اقتصادی در مقایسه با کشورهای همسایه خیلی جلوتر هستیم و خیلی اختلاف فاز داریم. این اختلاف پتانسیل‌هایی که بین ما و بین کشورهای همسایه است، بازارهای ما می‌شوند بنابراین با این همه امکاناتی که ما داریم اعم از تکنولوژی، معادن، فناوری‌های جدید و استعداد بچه‌های جوان ایرانی و داشتن جمعیت جوان همه انرژی و مثبت هستند، بنابراین این کشور نیاز این که دنبال خنده لطف این و آن باشد ندارد. محور این است در داخل داریم و می‌توانیم پیش برویم و با قوت هم باید پیش برویم.

اما این در داخل ماندن کار خطایی است. وقتی تولید کردیم کشورهای همسایه باید از ما بخرند و باید صادرات داشته باشیم. کشورهای اروپایی می‌توانند بازار ما باشند، کشورهای همسایه می‌توانند از بازارهای ما باشند. از آن گذشته، تولید علمی که می‌کنیم باید در دنیا و در یک تعاملی تبادل شود. این امر افزایش سطح علمی، تکنولوژیک ما را در پی خواهد داشت. بنابراین باید کاری کنیم که ارتباط با دنیا را داشته باشیم و ابتدا اتکا به درون و اتکای به قدرت داخلی و توان داخلی باید باشد و در عین حال نباید با کسی بیخودی دعوا کنیم و با کسی بیخودی مبارزه داشته باشیم. بر اساس آن چه ویژگی ملت بزرگ است با دنیا ارتباطات خوبی داشته باشیم.

سهم تحریم‌ها و سو مدیریت‌ها را در مشکلات کنونی کشور چقدر می‌دانید؟

برخی این را درصد می‌دهند و من می‌گویم سهم عمده ای از مشکلات ناشی از مسئله نداشتن برنامه منظم و سو عملکرد و سوءمدیریت است. بخش جزئی هم متأثر از تحریم‌ها است. اگر سوءمدیریت نداشتیم و نمی‌داشتیم و نباشد، آن مدیریت خوب می‌تواند جبران آن بخشی که تحریم است به نحوی تأمین کند، یعنی وقتی مدیر خوبی باشید و در داخل قوی باشید و خودتان را با قوت تأمین کنید حتی می‌توانید خود را بر طرف مقابل تحمیل کنید و اراده شما بر او تحمیل می‌شود. پس اگر مدیریت قوی باشد می‌توانید اثرات فشارها و تحریم‌ها را به حداقل برسانید. صفر نیست ولی می‌توانید به حداقل برسانید. این‌طور که کلافه شویم و بگوییم چون تحریم است باید قبل از مرگ خودکشی کنیم و رو به قبله باشیم درست نیست.

برخی از سو مدیریت‌ها به عنوان خودتحریمی نام می‌برند. آقای مهرعلیزاده مصادیقی از این خودتحریمی ها دارد؟ راهکار این امر چیست؟

خیلی از این مصداق‌ها وجود دارد. مثلاً در این کشور ۱۲ هزار قانون داریم، قانون مقررات و صادرات، قانون موبایل و … وجود دارد. ۱۲ هزار قانون داریم در حالی که از مشروطه ۱۰۰ و اندی سال گذشته است و ما از مشروطه به بعد صاحب قانون اساسی شده‌ایم، در حالی که کشور فرانسه بیش از ۳۰۰ سال است قانون اساسی دارد، اما تعداد قوانینی که در فرانسه وجود دارد یک‌سوم تعداد قوانین ماست، یعنی ما یک سوم زمان داریم که قانون نوشتیم و سه برابر آنها قانون داریم یعنی ۹ برابر ضعیف‌تر عمل کردیم.

این میزان قوانین متضاد و متناقض و متعارف باعث می‌شود در سیستم پخش شود و سیستم خودش را از بین می‌برد و استهلاک بین قوانین و بین مردم و قوانین، رابطه‌های اجتماعی، اقتصادی، تولیدی و بانکی، صادرات و واردات و غیره است. این نوعی خودتحریمی است. بعلاوه اینکه ۲۸۸ هزار مورد مقررات در این کشور وجود دارد. اگر تعداد بندهای قانونی را ببینیم که واویلاست. امروز مرغ توزیع می‌کنیم دو نفر صف می‌ایستد اخبار تصویری از این نشان می‌دهد فردا بخشنامه در حوزه فروش مرغ و تخم مرغ ابلاغ می‌شود که ممنوع است. حالا طرف با هزار مصیبت در بازار عراق و سوریه و غیره پیدا کرده و فروخته است و در نهایت متوقف می‌شود. دفعه بعد چنین امکانی ایجاد می‌شود به ما اعتماد نمی‌کنند و ترکیه جای ما را می‌گیرد.

در استانداری خراسان که بودم، دیدم اسرائیل در ترکمنستان یعنی در همسایگی ما تخم مرغ می‌فروخت. من به مرکز اعلام کردم اجازه دهید به‌عنوان استاندار تصمیم بگیرم، مرغداری‌ها در حال تعطیلی بودند از بس تولیدات در استان فروش نداشت، خواستم از همانجا صادر کنم و اجازه ندادند چون صادرات تخم مرغ قدغن بود! آن زمان تحریم به این صورت نبود. یعنی سوءمدیریت‌های ما باعث می‌شود این اتفاقات بیفتد. آن زمان به گردن کلفتی گرفتم و صادر هم کردیم و حال و اوضاع بهتر شد منتهی من گردن کلفتی می‌کنم و من با فشار به مرکز می گویم به شما ارتباطی ندارد و می‌گیرم؛ دیگری چطور؟

مدیران الان جرأت تصمیم‌گیری ندارند. اصولاً مدیری که آمده اصلاً ذاتاً نیامده کار پیش ببرد بلکه آمده تا مدیر باشد، در جایگاهی قرار گیرد و امضایی داشته باشد. برای هر مدیر و هر کار اجرایی که انجام می‌شود ۱۷ دستگاه نظارتی داریم. از بازرسی و حراست دستگاه، حراست وزارتخانه و بالاتر تا سیستم قوه قضائیه و سیستم بازرسی کل کشور ۱۷ دستگاه نظارتی وجود داشته است. مدیر جرأت تصمیم‌گیری ندارد. پایین می‌رود و برابر مقررات تصمیم‌گیری می‌شود. می‌تواند بگوید این فرد را اعدام کنید که فلان محصول را وارد کرده و می‌تواند به او تشویقی هم بدهد؛ این همان خودتحریمی است.

در خانواده بزرگ مهرعلیزاده بیکار دارید؟

خیلی.

وقتی با این افراد مواجه می‌شوید، به شما مراجعه می‌کنید و دنبال شغل می‌گردند به عنوان کسی که در جمهوری اسلامی مسئولیتی هایی داشتید چه حسی دارید؟

ناراحت می‌شوم. ناراحتی من دو برابر مردم عادی است. مردم عادی از این که فرزند آنها کار ندارد ناراحت است و بچه برادر من ۴-۳ نفر بیکار هستند و لیسانس هم هستند.

چه کاری می‌توان برای آنها انجام داد؟ اگر رئیس جمهور شوید چه کاری می‌توانید برای آنها انجام دهید؟

ناراحتم که من می‌فهمم می‌توان کاری کرد و آن کار نمی‌شود. از این امر بیشتر ناراحت می‌شوم. از این که در خیابان رانندگی می‌کنم و می بینم ترافیک مردم را اذیت می‌کند و نتوانستند اتوبوس و متروی لازم را تجهیز کنند من از ماشین کناری خودم خجالت می کشم، چون این بی‌عرضگی مجموعه مدیریت است که کار را در دست داشته است. برای اینها راه حل داریم چون بعضاً خویشاوند سالاری‌ها و حزب سالاری‌ها اجازه نمی‌دهد فرد مشخص کارا در جای خودش قرار گیرد. چه کار می‌توان انجام داد؟ می‌توان اشتغال ایجاد کرد، بیش از ۶۰ و حدود ۶۵ درصد ظرفیت‌های موجود کشور بیکار هستند.

یعنی معطل هستند؟

بله. در مجموع فرض کنید یک شهرک صنعتی ۲۰ هزار نفر کارگر داشت، الان ۳۰ درصد کار می‌کنند و بقیه افراد در خانه‌ها نشسته اند. سوله ساخته شده، برق و زیرساخت آورده شد، ماشین و تجهیزات وجود دارد، ولی بیکار افتاده است.

کلید این کار یک فکر و یک بلد بودن کار و یک ماه زمان است. من در این زمینه ادعا می‌کنم چون این کار من بوده است. من از ۲۵ سالگی در کف کارخانه کار کردم. در شرکت سایپا مدیر کارخانه بودم، مهندس مکانیک بودم. الان دکترای مدیریت مالی خواندم و دکترای مهندسی اقتصاد خواندم، تجربه ۴۲ ساله دارم. من آن زمان ۲۵ ساله بودم که از کف کارخانه شروع کردم. می‌فهمم کار و ارتباط کار با بیرون و صادرات و تولید و بازار به چه معناست. الان هم کار بسیار مشخص است. می‌دانید مشکل عمده ۷۰ درصد ما چیست؟ اول قوانین زیاد متعارض با هم است. بخشنامه و قوانین زیاد است. آن چه اخیراً به دقت اشاره کردند. این میزان جزئی و کارشناسی است، رهبری به رفع موانع یا مانع زدایی اشاره کردند. چند سال است در کشور ما نامگذاری سال‌ها به نام افزایش تولید، رونق تولید، تولید داخلی، جهش تولید و غیره است ولی تکانی نمی‌خواهد چون هر چه بگوییم فایده ندارد چون موانعی وجود دارد و یکی از آن موانع بخشنامه‌های متعدد است.

دومین مورد این است که فرد می‌خواهد کاری را راه بیندازد، مواد اولیه نسبت به ۴-۳ سال پیش ۶-۵ برابر شده است. پتروشیمی ما هم هست ولی ۶-۵ برابر شده است. کسی که می‌خواهد محصولی را تهیه کند با وجود اینکه تجهیزات و ماشین آلات را دارد ولی باید برای مواد اولیه ۵ برابر پول بدهد. نقدینگی که در سرمایه‌گذاری است بخشی از آن سرمایه گذاری است. فروش که ندارند، پیش فروش هم نمی‌توانند بکنند، باید ۵ برابر پول داشته باشد. سراغ بانک می‌رود، بانک‌های خصوصی ترجیح می‌دهند به جنابعالی ۲۵-۲۰ درصد سود بدهند و ۶-۵ درصد هم سود خود آنهاست و در مجموع ۲۸-۲۷ درصد می‌شود و هر چه بخشنامه ابلاغ شود و بانک مرکزی می‌گوید من تهدید کردم، کار خودشان را می‌کنند. با پول ۳۰ درصدی نمی‌توانید تولیدی انجام دهید. این راه دارد.

می‌دانید الان سن ازدواج چقدر است؟

خیلی افزایش یافته است.

فکر می‌کنید سن ازدواج باید چه میزان باشد؟

۲۴-۲۳ سال باید حداکثر باشد.

اگر بخواهید برای ازدواج جوانان کاری کنید چه کاری خواهد بود؟

مهمترین آن کار است. به شکل مصنوعی نمی‌توان گفت جوانان ازدواج کنند و وام پرداخت می‌کنیم. هیچ وقت یک جوان برای وام ۲۰-۱۰ یا ۱۰۰ میلیونی ازدواج نمی‌کند، مگر این که خیلی علاف باشد. یک زمانی وقتی به خواستگاری می‌رفتند می‌گفتند خانه تهیه می‌کنند، سربازی هم می‌رود، کار هم انجام می‌دهد و قولی می‌دادند اما الان می‌گویند آدرس خانه کجاست؟ کار شما چیست؟ مدیر هستید؟ ماشین شما چیست؟ چه میزان حقوق دارید؟ این مسائل باعث می‌شود سن ازدواج روی ۳۵-۳۰ سال برود.

بچه‌های شما ازدواج کردند؟

بله. فرزندان من به موقع یعنی ۲۵-۲۴ سالگی ازدواج کردند.

اگر دختر بوده است مهریه چه میزان بود و اگر پسر بوده مهریه را چقدر تعیین کردید؟ جهیزیه چه میزان بوده است؟

الان نمی دانم ولی آن زمان با مهر السنه ها بوده است. من الان نوه ۱۲ ساله دارم و الان به یاد ندارم. مهریه‌ای که من برای خانمم تعیین کردم ۱۰۰ تومان بوده است. البته ما خیلی قدیمی هم نیستیم. ما از بچه‌های پرشور انقلاب بودیم که بعد از انقلاب ازدواج کردیم.

از فضای مجازی خبر دارید؟ نوه و فرزند شما به فضای مجازی مراجعه کنند دغدغه ندارید؟ با خیال راحت اجازه می‌دهید در فضای مجازی باشند؟

نگرانی وجود دارد اما اگر راه مشخص برای بچه طراحی شود و والدین با مراقبت لازم در سنین متفاوت بچه را نسبت به فضای مجازی آگاه کنند و به عبارت دیگر بد مصرفی نباشد، به نظر من می‌توان دغدغه‌ای نداشت.

چه کاری باید برای فضای مجازی انجام داد؟

نوه‌های من به تنهایی وارد فضای مجازی نمی‌شوند. بچه را با بازی و مسائل درگیر سرگرم می‌کنند. در یک سنی وارد فضای مجازی نمی‌شوند. اگر بر اساس فرهنگ ما ایرانی‌ها تنظیمی خانواده داشته باشد، راه این است که دولت بویژه دستگاه‌های فرهنگی ما روی این مسئله نه با ایده بستن و سانسور و محدود کردن، قدم بردارد؛ بلکه با ایده‌ای که بتواند همین رویه‌های مصرف خوب و صحیح را به خانواده‌ها انتقال دهند و خانواده‌ها نیز به بچه‌ها انتقال دهند و بچه‌ها نیز استفاده مطلوب کنند. واقعاً می‌توانم بگویم در اروپا بچه‌ها از بچه‌های ما سالم‌تر از فضای مجازی استفاده می‌کنند. درست است که هنجارهای اجتماعی و فرهنگی آنجا با اینجا فرق می‌کند اما در آنجا اینطور نیست. ما می‌رویم و می آییم و اطلاعات داریم و می‌خوانیم. برای این که آنها نیز با این خطر مواجه بوده اند. این خطر در آن کشورها ۲۰ سال پیش خودش را نشان داد، کار کردند و الان آرامش ذهنی که بچه در استفاده از فضای مجازی دارد و والدین هم با آرامش فکری این فضا را در اختیار آنها قرار می‌دهند، بیشتر از آن چیزی است که در ایران وجود دارد.

متولد ۱۳۳۵ در مراغه هستید. چه سالی ازدواج کردید؟

من در سال ۶۰ ازدواج کردم.

چطور با حاج خانم آشنا شدید؟

من آن زمان در سپاه بودم. دو سال اول بعد از انقلاب را در جبهه و جنگ و سپاه و بسیج بودم. آن زمان یکی از بچه‌های همرزم ما بودند که در تهران زندگی می‌کردند و از من پرسیدند که نمی‌خواهید ازدواج کنید؟ گفتم جنگ است. گفت جنگ به این زودی تمام نمی‌شود و جنگ تازه در سال ۵۹ شروع شده بود. ایشان ازدواج کرده بود و به من گفت خانم من همکلاسی دارد که می‌تواند مورد مناسبی باشد. ما همانجا با ایشان و خانم ایشان برای آشنایی اولیه رفتیم و بعد مراحل طی شد.

خطبه عقد را چه کسی خواند؟

حضرت امام (ره) خواند.

سه فرزند دارید؟

بله. دو پسر و یک دختر دارم.

چه می‌کنند؟

پسر اول من بچه صنعتی شریف است. با ۳-۲ نفر از بچه‌های همکلاسی خودش شرکت استارت آپی تأسیس کرده‌اند و آنجا مشغول هستند. ۱۵-۱۰ سالی است که مشغول هستند و یک کار تکنولوژیک انجام می‌دهند. پسر دوم من هم علی است که آن هم دکترای مدیریت مالی دارد، او هم خواجه نصیر درس خوانده و در یک شرکتی است که تولید نرم افزار و اپ می‌کند مشغول است و مدیر داخلی آن مجموعه است. دختر من هم در منطقه آزاد کیش بعنوان کارشناس مسئول و رئیس اداره نظارت و توسعه گردشگری است.

اگر رئیس جمهور شوید دایره دخالت خانواده و فرزندان خود را در امور اداری چگونه تعریف می‌کنید؟ آیا شاهد آقازادگی خواهیم بود؟

خوشبختانه نه آنها علاقه‌ای دارند و نه هیچ راهی در این امر برای آنها باز کرده‌ام. من ۴۲ سال است در این نظام کار می‌کنم. جالب است که بیشتر از آنکه من راه را باز نکردم، خود آنها هیچ علاقه‌ای ندارند. یک خاطره‌ای بگویم؛ یاسر ما که مهندسی مکانیک می‌خواند، بچه صنعتی شریف بود، فارغ التحصیل شده بود، با دوستان خود به تحقیق وو توسعه سایپا رفته بود کار کردند و اسم خود را آنجا علیزاده معرفی کرده بود. یک سال کار کرده بود و بعد یک روز آقای قلعه بانی که آن زمان مدیر عامل سایپا بود و بعد مدیرعامل شرکت نفت شد، با بچه‌های تحقیق وو توسعه ملاقات کرده بود لیست را گرفته بود و اسم مهرعلیزاده را در مدارک دیده بود.

آن زمان من معاون آقای خاتمی بودم، آنجا فهمیده بودند که ایشان پسر من است. روز بعد با من تماس گرفتند و گفتند اجازه دهید پسر شما را مدیرعامل فلان بخش بگذارم؛ چون من هم وقتی ۲۵ ساله بودم از اینجا شروع کرده بودم. من قائم مقام سایپا و عضو هیئت مدیره شدم. من در جواب گفتم چنین کاری نکنید و او هم نمی‌آید. روز بعد که یاسر این موضوع را فهمید از آنجا بیرون رفت. با بچه‌ها و همکلاسی‌های خود شرکت استارت آپی راه انداختند.

تفریح آقای مهرعلیزاده چیست؟

یک باغ کوچکی داریم که اگر فرصت کنم سالی یکی دو بار آنجا می‌روم. سه سال پیش اصفهان بودم و یک سال و خرده‌ای نتوانستم به باغ بروم ولی کوه می‌روم. فرصت کنم آخر هفته به کوه‌های دارآباد می‌روم. تفریح من در آنجا است. سفرهای زیارتی داخلی و سیاحتی هم می‌روم.

باغی که گفتید کجاست؟

در آبسرد.

اهل سینما و تلویزیون هستید؟ آخرین فیلم سینمایی و سریالی که دیدید چه بود؟

آخرین فیلمی که دیدم فیلم «روح» بود که انیمیشن است. در یک ماه اخیر دیدم. سریال هم «هم‌گناه» را دیدم. فیلم سینمایی در سینما هم به‌دلیل این که چند وقتی است سینما تعطیل است، به یاد ندارم چه چیزی قبلاً دیده بودم.

اهل ورزش هم هستید؟

من هر روز صبح یک ساعت ورزش می‌کنم. بدنسازی و دو و بعضاً شنا انجام می‌دهم.

ورزش‌های قهرمانی هم پیگیری می‌کنید؟

خبرهایش را علاقه مند هستم. من ۴ سال آنجا مسئولیت داشتم. با این مسئله عجین شدم.

تاکنون به اطراف شهرهای بزرگ سر زده اید؟

بله، در تهران بارها و بارها سر زده ام، نسیم شهر، صباشهر، پاکدشت و اطراف جاده قم و غیره را رفته ام.

پس معضلات را دیده اید؟

خیلی دیده ام. وقتی مشهد استاندار بودم شاید نخواهم اغراق کنم شاید ۱۵ روز یک بار سوار اتوبوس می‌شدم و آخر شب بدون هیچ شرایطی با روابط عمومی خودم که به نام آقای سنجی بود و یک محافظ که معمولاً با ما همراه بود، در محلات اطراف شهر می‌رفتیم. از محلاتی که برق و آب دسته جمعی می‌گیرند. اصطلاحاً به آن برق امامی می‌گویند که زندگی‌های عجیبی است.

برای حل این معضل چه باید کرد؟

برای حل این معضل باید تولید و اشتغال راه بیفتد، والسلام. باید فکر کنیم و عقل داشته باشیم وبرنامه‌ریزی کنیم و برای ایجاد اشتغال تولید راه بیندازیم و راه‌هایی که تولید را حمایت می‌کند را پیگیری کنیم تا راه باز شود و ایجاد اشتغال شود بعلاوه این که عمده این جمع شدن در اطراف شهرهای بزرگ برای این است که در شهرهای کوچک و دوردست زندگی را رها می‌کنند. در مراغه که متولد آن شهر هستم، بعضاً عاشورا که مراسم خوبی دارد می‌رفتم و در مسیر شهرستانی به نام هشترود است. آنجا یک زمانی به نام انبار غله ایران معروف بود. الان روستا را رها کرده‌اند. ساختمان‌هایی آنجا وجود دارد ولی رها شده است. خیلی از شهرهای کوچک و روستاها این چنین هستند.

همان منطقه ممکن است ۴۰-۳۰ هزار نفر جمعیت بیشتر نمانده باشد، در شهرهای اطراف تهران همان جمعیت ساکن شدند. آدم‌های کاری هستند و در تهران کار خدماتی را انجام می‌دهد. راه این است که مکان تولید را بر اساس استعدادهای هر منطقه ایجاد کنیم. مشکل به نظر من به‌عنوان یک اقتصاددان این است که شیپور توسعه را وارونه و برعکس می زنیم. ما به‌جای این که توسعه از زمین و خاک و معدن و از ساحل و دریا و غیره داشته باشیم، چشم را به درآمد نفت دوخته‌ایم و در خوزستان نفت را استخراج می‌کنیم. پول آن را به تهران، خیابان میرداماد، بانک مرکزی لوله کشی کردیم و از آنجا هم پول را به شهرستان‌ها لوله کشی کردیم. وقتی در منبع پول کم است همانند آبی که کم است به یک جاهایی می‌رود و شهرهای بزرگ را رشد می‌دهد. اصلاً به مناطق کوچک‌تر نمی‌رسد بنابراین بودجه‌های عمرانی الان قطع است. تنها راهش این است که با برنامه‌های دقیق علمی، نه بی منطق، توسعه را از آنجاهایی که پتانسیل توسعه داریم شروع کنیم.

می‌دانید که یکی از بحث‌های اصلی زیرساخت ازدواج بحث مسکن است. الان خیلی‌ها دنبال مسکن، اجاره یا خرید، هستند که البته الان خیلی‌ها به خرید فکر نمی‌کنند. می‌دانید در سال‌های اخیر چقدر رشد قیمت مسکن داشتیم؟ علت چیست؟

فکر کنم در ۸-۷ سال اخیر ۱۰ برابر شده است. در رشدی که ۲ سال اخیر داشت یکباره ۵/۴ یا ۵ برابر رشد کرد. متراژ را در خانه‌های تهران می‌بینید.

ریشه این مشکل چیست؟

این چند علت دارد. یکی از علت‌های مهم این است که مسکن تبدیل به کالای بورسی شده است، مسکن محلی برای اسکان نیست. برای اینکه پول در جامعه وجود دارد و نقدینگی خیلی افزایش یافته است، نقدینگی وجود دارد و وقتی صنعت را می‌خوابانید، توان اداره ندارید، توان فکر و کار ندارید و عملاً فقط نگاه می‌کنید و صنعت هم خوابیده است و این امر سبب می‌شود پولی که می‌توانست در صنعت اشتغال و تأمین زندگی کارگر شود، تأمین خدمات و بیمه کارگر، وضعیت خوب اقتصادی شود، کارگر در خانه نشسته و بیکار است و روز به روز فقیرتر می‌شود و از سوی دیگر پول در مسکن حباب ایجاد می‌کند.

در تهران در شمال شهر خانه‌ها متری ۱۴۰-۱۲۰ میلیون تومان کمتر نیست. حداقل در میانگین شهری ۱۰۰ میلیون تومان متری است. حساب کنید این به درد کسی نمی‌خورد. با این درآمدهای کارمندی و ماهی ۵-۴ میلیون نه می‌توان رهن کرد و نه می‌توان خرید. در نتیجه این بصورت کالای بورسی وجود دارد؛ مانند سکه بهار آزادی.

اگر بخواهید طرح نوی برای مسکن راه بیندازد چه کاری انجام می‌دهد؟ اولویت اول چیست؟

اولین کار این است که کاری کنم حجم تخریب کننده نقدینگی از مسکن به سمت تولید برود؛ لذا حجم پول کمی برای تخریب در حوزه مسکن وارد می‌شود. دوم ااینکه، راه را برای این باز کنیم که شرکت‌های خصوصی، نه دولت و بانک‌ها که الان خودشان پول می‌گیرند و شهرک سازی می‌کنند، مانند کاری که در بوسان کره و سئول شده است، وارد این حوزه شوند. شهرک‌ها در این کشورها دیده‌ام. بخش خصوصی شهرک‌های ۵۰۰ خانواده تا هزار خانواده بسازد و به شکل رقابتی در حد میانگینی باشد. نه مانند طرح سابق مسکن مهر و مساکن دیگر که معمولاً ساخته شد ولی خیلی‌ها مورد استقبال مردم نبود چون امکانات اولیه نبود. نه این مسکن مهر به این وضعیت و نه به وضعیتی که در شمال شهر تهران شاهد هستیم که در خیابان ۲۰ متری ساختمان ۲۰ طبقه می‌سازند و ترافیک را بهم می‌زنند و زندگی را بهم می‌زنند و متری ۸۰-۷۰ میلیون هم می‌فروشد.

باید بین این دو باشد. شرکت‌های خصوصی شهرک‌ها را در اطراف تهران می‌سازند و به مردم با قیمت‌های بانک رهنی سابق، در زمان قبل انقلاب، می‌فروشند و فرد را به شکل رهنی با اجازه به شرط تملیک صاحبخانه می‌کنند.

اگر آقای مهرعلیزاده رئیس جمهور شود قانون واقعی هدفمندی یارانه‌ها را اجرا می‌کند؟ یعنی همچنان قشر پولدار را مستحق گرفتن یارانه می‌داند یا خیر؟

این فرمایش شما دو بعد دارد. بخشی از این قانون این است که یارانه به قشر برخوردار می‌دهید و این طبیعی است که باید برود. من نمی دانم چه رودربایستی دارند و مجلس هم این را تصویب کرده که یارانه ۳ دهک حذف شود. این نقدترین حالت است چون در سه دهک ۴۵ هزار تومان در ماه هیچ مبلغ خاصی نیست و فقط هدر رفتن پول است؛ این حداقل است. در محافل روشنفکری و محافل اقتصادی این مباحث وجود دارد ولی در محافل عمومی این چنینی این بحث مطرح نشده است.

در سال چه میزان یارانه پنهان انرژی پرداخت می‌کنیم؟ این دو ۲,۲۰۰ هزار میلیارد تومان است. بودجه ما در سال ۱۴۰۰ هزار و دویست میلیارد تومان است. نزدیک به دو برابر بودجه کشور در یک سال بابت انرژی و آب بابت یارانه پنهان پرداخت می‌شود. در کجا؟ در صنایع بزرگی که وابسته به شرکت‌های دولتی و نیمه دولتی هستند. پول مردم را که حق آنهاست به شرکت‌ها می‌دهیم و اینها آب تقریباً مجانی، برق و گاز تقریباً مجانی استفاده می‌کنند و در نهایت محصول نهایی را به ما به قیمت جهانی می‌فروشند. الان قیمت میلگرد ۱۵ هزار تومان است. در دنیا میلگرد ۷۰۰ دلار است که با دلار ۲۰ هزار تومانی ۱۴ هزار تومان می‌شود. پس به قیمت جهانی می خرم ولی آنچه به شرکت تزریق می‌کنم آبی که در دنیا اقلاً هر مترمکعب دو و نیم یورو قیمت دارد، با یوروی ۲۵ هزار تومانی ۶۰ هزار تومان می‌شود، یعنی ۶۰ هزار تومان را به ۷۰۰ دلار می‌دهم که زیر هزار تومان است!

آن گازی که مجانی به کارخانه‌های می‌دهیم و حتی نگه داری خط لوله برای شرکت گاز هزینه بیشتری از هزینه پول گاز در بیرون از شرکت است. آن پول را باید بگیرم و کسری بودجه را تأمین کنم، تسهیلات ارزان به شرکت‌های متوسط و کوچک بدهیم که به بانک مراجعه می‌کنند و با بهره ۳۰ درصد پول را می‌گیرند و برای آنها به صرفه نیست. به آنجا می‌روند که در آنجا ۷۰ درصد ظرفیت معطلی که الان وجود دارد راه بیفتد و از همین ناحیه همین امروز دو میلیون و ۴۰۰ هزار نفر اشتغال دارد که در صنعت بود و الان بیکار شده است.

شما سوال بعدی من را هم پاسخ دادید که اگر یارانه را از دهک‌های بالا بگیرید چه می‌کنید که گفتید این اقدامات را انجام می‌دهید.

دقیقاً

رئیس جمهور جایگاهی است که هر تصمیم آن به احتمال زیاد مورد نقد افراد مختلف و طرز تفکرهای مختلف قرار می‌گیرد. در مقابل نقد عکس العمل شما چیست؟ چه پیشنهادی برای منتقدین دارید که چطور شما را نقد کنند؟

اینکه چطور نقد کنند دست خودشان است. من هیچ محدودیتی قرار نمی‌دهم چون نقد را دوست دارم. کسی با تندی هم با من صحبت کند می دانم هر چه تندتر صحبت کند یعنی از این قضیه بیشتر ناراحت شده است. میزان به ضرر جامعه بودن آن تصمیم را بیشتر می‌فهمم، بنابراین دوست دارم نقد کنند، بنویسند و بگویند البته تصمیم دارم در هر وزارتخانه از وزیران می‌خواهم یک گروه مشاورین متخصصین تشکیل دهند که از طرز تفکرات مختلف باشند.

مثلاً در حوزه اقتصاد دو نوع اقتصاد داریم که عده‌ای نئولیبرالیستی را اعتقاد دارند و بازار کاملاً آزاد هستند و عده‌ای هم نهادگرا هستند و به بازار محدود اعتقاد دارند. البته من تز اقتصادی اجتماعی را در اقتصاد قبول دارم و ادامه دولت رفاه سال ۸۴ است. الان همان سیستمی است که در آلمان اجرا می‌کنند که اسم آن اقتصاد اجتماعی است. اقتصاد اجتماعی این است که تمام راه‌ها برای رقابت باز است و هر گونه رانت اطلاعاتی و رقمی و امضای طلایی و ارز و غیره بسته است، اما کاری می‌کند که مردم زیر چرخ توسعه له نشوند. مراقبت‌های حداقل حقوق و بیمه مجانی ارزان، مراقبت‌های بازنشستگی درست و … سر جای خودش است. به عبارت دیگر اقتصاد آزادی با نگاه اجتماعی و مراقبت از مردم است.

اگر آقای مهرعلیزاده رئیس جمهور شود و یکی از نزدیکان وی مرتکب فساد اقتصادی شود چه برخوردی می‌کند؟

برخورد جدی تر از برخوردی است که با بقیه دارم. البته خوشبختانه این طور است که هیچگاه اجازه ندادم از نزدیکانم چنین فرصت‌هایی را کسب کنند. اگر بیرون چنین کاری کنند به نظر من دو جرم کرده است. یک اینکه مثل یک شهروند کار خطایی کرده و بخواهم و نخواهم به اعتبار من نه، بلکه به اعتبار ریاست جمهوری که مردم بدان چشم دوخته‌اند، لطمه وارد کرده است.

در صحبت‌هایتان بیان کرده بودید نیامدن در انتخابات شایسته یک جریان مدنی و حق‌گرای در چهارچوب قانون نیست. برخی از همفکران شما می‌گویند مهرعلیزاده همینطور فکر می‌کند که ما خیلی نمی‌توانیم از آن حمایت کنیم.

من می گویم ممکن است مردم از برخی چیزها عصبانی باشند و این‌طور هم هست و این را نشان دادند. در جریان ۹۶ مردم به خیابان آمدند و نشان دادند از یکسری مسائل عصبانی هستند. در جریان ۹۸ بیرون آمدند و گفتند از اینکه قیمت بنزین را افزایش دادند ناراحت هستند؛ این نوع عکس العمل مردم طبیعی است. وقتی عصبانی است باید حرف خودش را بزند، اما گروه‌های سیاسی علی القاعده خود را جزو نخبگان می‌دانند.

می‌گویند در انتخابات شرکت نمی‌کنم، یک وقتی فرد عادی جامعه است و عصبانی است و در عصبانیت حرف خود را می‌زند، اما اصولاً نقش گروه‌های سیاسی این است که برای امروز فکر نمی‌کند بلکه برای آینده فکر می‌کند. اگر این نباشد باید چه کار کرد؟ من اعتقاد دارم و بارها بیان کردم من نیروی اصلاح طلب هستم و معاون آقای خاتمی بودم و قبل تر ۵ سال معاون آقای بهزاد نبوی بودم. در سیستم بهزاد نبوی به عنوان مدیر کار کردم. ۲۹ ساله تا ۳۴ ساله من معاون ایشان بودم. بعد در دولت آقای خاتمی استاندار و معاون ریاست جمهوری بودم. من اعتقاد دارم جریان اصلاح‌طلبی جریانی شناخته شده در ایران است و همواره بیان کردم ایرانی‌ها ذاتاً اصلاح طلب هستند. نهضت تنباکو یک امر اصلاح طلبی بود، جنگ طلبی نیست بلکه اصلاح طلبی است چون ایرانی جماعت این چنین است که اهل جنگ نیستند بلکه اهل اصلاح و بهبود امور هستند. امیرکبیر یک اصلاح طلب بود. نهضت مشروطه یک اصلاح طلبی بود. خوی انقلاب اسلامی یک اصلاح طلبی بود. اصلاح وضعیت موجود آن زمان به وضعیت مطلوب جامعه و مردم بود. بنابراین باید در این جریان فعال باشیم و به سمت و سویی آن چه که ظرفیت قانونی دموکراسی و مردم سالاری در قانون اساسی حرکت کنیم و راه را برای آینده باز کنیم والا این کمپین‌هایی همچون نه به انتخابات خیلی مواقع از سوی آب هدایت می‌شود و اینها به نارضایتی‌های مردم سوار می‌شود و حرکت مقاومتی در مردم ایجاد کند. ما کنشگران سیاسی و مدیران مدعی که در جامعه چند پیراهن از بقیه بیشتر پاره کردیم موظف هستیم در جهت آن چه می‌فهمیم و آن چه بدان اعتقاد داریم کار کنیم. من اصول اصلاح طلبی را می‌فهمم و در آن جهت می‌خواهم حرکت کنم و مردم را در آن جهت بسیج کنم و حرکت کنم و از روزنه چند درصدی جزئی هم یک فضایی را برای آینده باز کنم.

یکی از صحبت‌های شما این بود که کسی باید رئیس جمهور شود که زندگی مردم را حس و درک کرده باشد. خودتان واقعاً اینطور زندگی کردید؟

دقیقاً. در طول زندگی‌ام در مسیرهایی حرکت کردم که از کف کارخانه، در محله‌ها، در بین مردم، در کشاورزان و … بودم. خانواده فامیل من اغلب کشاورز و کاسب کار جز و یا معلم و کارمند هستند. من می‌فهمم زندگی‌ها به چه صورت است. دو سال پیش من استاندار اصفهان بودم و بحران آب داشتیم. بحران آب در کشور بحران جدی است. بسیاری گمان می‌کنند استاندار محترم هستند و در اتاق کاریم نشینند. در حالی که من تا ساعت دو نیمه شب درباره آب جلسه برگزار می‌کردم تا مشکل را برطرف کنم. با کارشناسان و مدیران طرح نوشتیم و از دولت مجوز گرفتیم که مشکل حدود ۱۶۰-۱۵۰ هزار نفر در شرق اصفهان که کشاورز بودند و دست آنها پینه بسته ۴-۳ سال است بر اثر خشکسالی زندگی آنها از بین رفته، برطرف شود. در ورزنه نشستم، در مسجدشان حرف زدم، در نجف آباد که مردم آب نداشتند گفتم به شما قول می‌دهم با آب‌پاش هم درختان شما را آب می‌دهم. آب هم آوردیم و درختان از بین نرفت. من اینها را لمس کردم.

اتفاقاً کسی باید رئیس جمهور شود که پشت دیوارهای اتاق مدیریتی خودش بنشیند و سیستم کولر هم کار کند. در بین مردم بوده باشد و درد و مشکل مردم را بفهمد. نه فقط بفهمد بلکه در عمل هم از نظر سواد و از نظر تجربه بتواند راه حل داشته باشد و مشکلات را حل کند.

آقای مهرعلیزاده مهمترین ویژگی مثبتی که در سوابق خودش دارد و فکر می‌کند در جایگاه رئیس جمهوری به او کمک می‌کند چیست؟

من آدم پشتکار داری هستم و بسیار دارای تجربه توأم با تحصیلات دانشگاهی مرتبط هستم. من یک مهندس هستم، از نظر نظم فکری فرد مهندسی هستم و همه چیز سرجای خودش منظم و مرتب است. خیلی مغشوش فکر نمی‌کنم. اگر مشکل بیکاری است ریشه و علل را بررسی می‌کنم و راه حل را پیدا می‌کنم. بعلاوه این که از کار خسته نمی‌شوم و با تمام توان حرکت می‌کنم و خود را مدیون مردم می دانم. در سن ۲۴-۲۳ سالگی در خیابان راه افتادیم و با نظام همراه شدیم. الان نباید با وجود این نظام مردم گرسنگی بکشند و امید به آینده نداشته باشند، من خود را به نوعی سرزنش می‌کنم هر چند دست ما نبوده است.

در دوران آقای خاتمی دوران خوبی از بُعد مسائل اقتصادی، مسائل اعتبار بین‌المللی، آرامش داخلی، ارزش پول و … بود. من ۱۶ سال کار نکردم. نزدیک به ۵۰ درصد تورم در دوره آقای هاشمی را تجربه کردیم که در دوران آقای خاتمی به زیر ۱۰ درصد رسید. قیمت دلار آن زمان در ۸ سال حوالی ۸۰۰-۷۰۰ تومان ثابت بود. نکته دیگر هم پاکدستی است. من تلاش می‌کنم به عنوان ادامه دهنده آن راه دولت سوم خاتمی را تشکیل دهم و آن روند را پیگیری کنم که بتوانیم مردم را به حال و روزی برسانیم که مردم از آن چه زندگی برای آنها می‌گذرد راضی و امیدوار باشند.

خیلی ممنون که حضور پیدا کردید و آروزی توفیق برای مردم ایران و حضور پرشور پای صندوق‌های رأی دارم. ما خداحافظی می‌کنیم اما برنامه با دستخطی به پایان می‌رسد که مهمان ارجمند ما، آقای محسن مهرعلیزاده، نامزد سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری برای ما خواهند نوشت.

بسم الله الرحمن الرحیم

حال که برای دومین بار در مقطع حساس انتخاب سیزدهمین دوره ریاست جمهوری در برنامه خوب و ارزشمند دستخط شرکت می‌کنم، امیدوارم این برنامه هم همچون برنامه‌های سابق، در جهت آگاهی هرچه بیشتر مردم عزیز ایران و کمک به انتخاب آنان و افزایش امید آنان به آبادانی ایران عزیز و سرافرازی و شادابی ایرانی‌های پرافتخار مفید واقع شود.

موفق باشید ان شاالله

جلیلی در این باره نوشت: نفری ۵ دقیقه برای تشریفات کاندیداها وقت می گذارند که نشان بدهند با ماشین می آیند و میروند اما وقتی میخواهند درباره مشکلات مسکن بپرسند، ۴ دقیقه وقت مناظره میگذارند.

در متن این نامه آمده است:

رئیس محترم کمیسیون تبلیغات سازمان صدا و سیما

با عرض تسلیت به مناسبت فرارسیدن ایام شهادت حضرت امام جعفر صادق (ع) ، به استحضار می رساند از آنجایی که در اولین برنامه مناظره انتخابات ریاست جمهوری ، آقایان عبدالناصر همتی و محسن مهر علیزاده بر علیه آیت الله سید ابراهیم رئیسی افتراهایی عنوان کردند، خواهشمند است مبتنی بر مقررات اعلامی، زمانی جهت پاسخگویی رسمی به این موارد کذب در اختیار قرار گیرد.

محمد مهدی اسماعیلی

در برنامه دستخط مطالب زیر مطرح شد:

بر اساس قرعه‌کشی انجام شده، در نخستین برنامه در خدمت نامزدی هستیم که متولد ۲۳ آذر ۱۳۳۹ در محله نوقان مشهد است. از ۱۲ سالگی وارد حوزه‌های علمیه در مشهد و سپس قم می‌شود و علاوه بر تحصیل در حوزه علمیه، دکترای فقه و حقوق سیاسی خود را هم در دانشگاه تحصیل می‌کند و از ۲۰ سالگی دادستانی را دادستانی کرج – بعد از انقلاب اسلامی – آغاز می‌کند. در ۴۲ سال رده های مختلف مدیریتی را در قوه قضائیه به صورت خاص و متوالی طی کرده است.

ایشان تولیت آستان مقدس امامزاده صالح تهران و تولیت آستان قدس رضوی را در کارنامه خود دارد و ان‌شاالله گفتنی های فراوانی با ما در این برنامه خواهد داشت.

*سلام عرض می کنم و خیلی خوش آمدید.

من هم خدمت جنابعالی و همکاران محترم شما و بینندگان عزیز و گرانی عرض سلام، ادب و احترام دارم.

*از اینجا شروع کنیم که در این مقطع حساس و تاریخی، چه شد که تصمیم گرفتید به عرصه میدان ریاست جمهوری وارد شوید؟

در آمدن به میدان انتخابات آن چه برای من بسیار مهم بود، اول از همه مشکلات و دغدغه های مردم و بعضاً ناامیدی که امروز در مردم عزیزمان متاسفانه به دلیل برخی عملکردها و برخی از مشکلات ایجاد شده و دوم اینکه به دلیل دعوت بسیاری از اقشار مردم در لایه های مختلف اجتماعی، فرهیختگان، جوانان عزیز، دانشجویان و طلاب بود که یک خواست گسترده ای را مردم از شهر و روستا از مجامع مختلف مطرح و عنوان کردند.

نکته سوم این است که من و همکارانم در دستگاه قضائی پرونده هایی را که از بخش های مختلف تولید شده، رسیدگی می کنیم. رسیدگی و برخورد ما با معلول است، علت این پرونده ها آن چیزی است که در دستگاه اجرائی وجود دارد. اگر با این علت ها برخورد شود ما شاهد این گونه پرونده نخواهیم بود.

مثلاً در موضوع فساد اقتصادی، اگر ساختارها در نظام بانکی، نظام مالیاتی، نظام صادرات و واردات، نظام پولی و مالی کشور و در بسیاری از روابط اصلاح شود، شاهد پدید آمدن فساد نخواهیم بود، شاهد تولید پرونده نخواهیم بود؛ یعنی ریشه بسیاری از این تولید مفاسد را در ساختارها و بسترهای فسادزا می بینم که می شود با اصلاحاتی که انجام می شود، فسادزدایی کرد و این ریشه ها را کاملاً خشکاند.

*آقای رئیسی چه قابلیت هایی در خود دیده که نامزد سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری شده است؟

با شناختی که از وضعیت کشور دارم، در یک دوره ۴۰ ساله مدیریت های مختلف اعم از شهرستان و استان و در تهران حضور داشته‌ام، در سازمان بازرسی کل کشور ۱۰ سال حضور داشتم و شناخت نسبت به سازمان ها و ادارات کشور دارم، مدتی که در تولیت آستان قدس رضوی بودم، در خدمت حضرت امام رضا (ع) و زائرین آن بزرگوار بودم، به من شناختی نسبت به وضع کشور و آسیب ها و راهکارهای رفع این آسیب ها داده است.

یعنی آن کسی که در جایگاه ریاست جمهوری قرار می گیرد، اولا باید مسئله را خوب بشناسد و ثانیا راه حل مسئله را خوب بداند و اراده جدی برای حل مسئله داشته باشد. من نسبت به شناخت مسائل کشور احساس می کنم بعد از این مدت از مدیریت کشور و آشنایی با مسائل کشور، نسبت به مسئله‌شناسی و پیدا کردن راهکارهای حل مسئله واقف هستم.

نکته سوم را برعهده مردم قرار داده‌ام که اگر مردم می بینند که در این کارنامه ای که من در این مدت دارم، این صلاحیت را می‌بینند که بتوانم در یک اقدام جهادی و انقلابی با مردم و در ارتباط با فرهیختگان، گره‌ای از مشکلات کشور باز کنم طبیعتاً رای و نظر مردم، انتخاب آنهاست. در واقع باید گفت در اداره امور هم برنامه دارم، با همکاری کارشناسان و فرهیختگان و دانشکده هایی که در این زمینه فعال بودند و هم کارنامه ای وجود دارد که نشان می دهد جایی که با اراده قوی و با مجاهدت و توکل خداوند متعال و همکاری مردم وارد می‌شویم، می‌توان مردم را به آینده امیدوار کرد و به حل این مسائل مردم را با یک چشم‌انداز روشن و آینده بسیار درخشانی امیدوار کرد تا کسانی که مسیر را غیرممکن می‌بینند، یا به نظر آنها می‌رسد که کار سخت است، بدلیل مشکلاتی که در خارج برای ما درست کرده‌اند و برخی از سوءمدیریت ها که در داخل وجود دارد، به نظرم می‌رسد این راه کاملاً هموار است هر چند نیاز به زحمت، تلاش، مجاهدت و ایستادگی دارد.

این را در جوانان و مردم عزیز می بینم که امیدوارم همراه آنها بتوان این راه را رفت به نحوی که این ناامیدی ها تبدیل به امید شود.

*آیا اختیارات رئیس جمهور را را کافی می بینید که مشکلات مردم را بصورت جامع حل کند یا خدایی ناکرده مثل برخی ابتدا می گویند همه چیز خوب و کافی است و بعد در وسط میدان می گویند اختیارات کافی و جامع نبوده است و رئیس جمهور تدارکاتچی است؟

من به برخی از آقایان که در جایگاه ریاست جمهوری در دوره های پیشین بوده‌اند، پیشنهاد کردم به خصوص در روزهای پایانی مسئولیتشان که آقایان یک دور قانون اساسی را می خواندند تا بدانند جایگاه آنها کجاست؟ با نگاه به قانون اساسی که وظایف رئیس جمهور را تعیین کرده، اختیارات رئیس جمهور را در نظر گرفته است وارد میدان می شدند که در نهایت نگویند اختیارات ما کافی نیست.

به نظرم آنچه برای اداره کشور به عنوان وظایف برعهده رئیس جمهور گذاشته شده است، اختیارات را هم قانون اساسی به رئیس جمهور داده است و رئیس جمهور در برابر مردم برای انجام وظایف مسئولیت دارد.

به نظرم، رئیس جمهور از اختیارات کم ندارد الا این که هماهنگی باید با قوای دیگر انجام دهد؛ بالاخره مبنای کشور ما بر استقلال قوا است البته استقلال قوا بدین معنا نیست که برخی گمان می کنند سه جزیره جدا از هم است. باید هماهنگی بین قوا باشد و در راس هم رهبری هستند، هر جا مشکلی اتفاق افتد، کشور ما بن‌بستی ندارد. همه راهکارها وجود دارد. بع تعبیر ایشان که فرمودند هیچ مشکلی نیست الا این که راه حل آن درون کشور قرار داده شده و ما معتقد هستیم هیچ مشکلی وجود ندارد الا این که راهکار آن در دستان توانای جوانان عزیز ما و مدیران باکفایت است و ان شاالله این مشکلات به لطف خداوند متعال حل خواهد شد.

* به نظر می‌رسد برای حل مشکلات اقتصادی کشور دو نوع دیدگاه غالب در کشور وجود دارد؛ یک دیدگاه معتقد است به حل مشکلات در درون و توانمندی های داخلی و اینکه از ارتباطات بین المللی هم باید بعنوان مکمل استفاده کرد. یک نگاه دیگر تاکید بر ارتباطات و رفع مسائل از طریق بین الملل و ارتباطات بین الملل و نگاه به بیرون دارد. شما کدام نگاه را می‌پسندید؟

ببینید، اینکه تحریم ها در کشور ما اثر گذاشته، کسی منکر نیست، اما اگر زخمی وجود نداشته باشد، وقتی مگسی می خواهد روی زخم بنشیند آن زمان مشکلات ایجاد می شود. ما می خواهیم بگوییم زخمی وجود دارد و مشکلاتی در داخل وجود دارد، سوءمدیریت هایی در داخل وجود دارد. تحریم هم وقتی می آید تحریم در بخش های مختلف مشکلاتی ایجاد می کند.

اما اگر در داخل با توجه به راهکارهای موجود مثل اقتصاد مقاومتی، امکانات بسیاری که در کشور موجود است مشکلات را حل کنیم و به بعبارت دیگر تحریم را خنثی کنیم، اقتصاد ما دچار تکانه نخواهد شد. نمی‌شود اقتصاد کشور را معطل گذاشت؛ یک روز برای تصویب یک قرارداد، یک روز به اجرای یک قرارداد، یک روز به احیای یک قرارداد! این درست نیست.

آنچه اتفاق افتاد شرطی کردن اقتصاد بود. یک روز اقتصاد را به یک قرارداد گره زدیم و گفتیم باید این قرارداد بسته شود، برجام بسته شود، یک روز به اجرای آن و روز دیگر به احیای آن گره خورد. اقتصاد کشور به هیچ عنوان نباید گره به نوعی از این قراردادها بخورد.

ما با دنیا تعامل خواهیم داشت. ما با همه کشورهای دنیا که بخواهند با ایران تعامل داشته باشند، قطعاً به عنوان یک اولویت به کشورهای همسایه ارتباط برقرار می کنیم. تعامل با کشورها داریم، مناسبات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مناسبات مختلف اعم از کنسولی و حقوقی با کشورهای مختلف دنیا خواهیم داشت، ما اجتماعی زندگی می کنیم و حرف داریم.

در خصوص کشورهای همسایه، ارتباط با این کشورها به این ترتیب است که سهم ما در صادرات در منطقه چقدر است؟ این میزان کنونی قابل قبول نیست. این میزان حتماً می تواند به دو برابر تبدیل شود. میزانی که الان وجود دارد حداقلی است. درباره مناسبات ما با دنیا معتقدیم منحصر به یک کشور اروپایی، آسیایی یا شرقی و غربی نیست. مناسبات گسترده ای با دنیا می توان داشت و این جزو برنامه کاری ماست و اتفاقاً اشکال این است که چرا همه مناسبات را تحت‌الشعاع یک قرارداد قرار داده‌ایم؟ این یک کار است، اما کارهای بسیاری را می توان در کشورهای دنیا دنبال کرد، با تاثیرگذاری که جمهوری اسلامی دارد. در منطقه ارتباط فعالی می توان داشت، دیپلماسی فعال ما در حوزه اقتصادی، شرط موفقیت ما در کار اقتصادی است. یکی از شرایط موفقیت ما در حوزه تولید و فعال کردن اقتصاد، دیپلماسی اقتصادی است. حتماً دیپلماسی اقتصادی جزو برنامه کاری ماست و این می تواند یکی از شروط موفقیت ما در حوزه کشورهای منطقه و کشورهای دنیا باشد. پس اصل تعامل حتمی است لکن گره زدن برخی از پیشرفت ها و گره زدن اقتصاد با برخی از تعاملات و شرطی کردن اقتصاد، درست نیست.

*آقای رئیسی در مشکلات اقتصادی و معیشتی که الان وجود دارد سهم تحریم ها را چقدر می داند و سهم سومدیریت را چقدر می داند؟

در هر کشوری که این گونه تحریم گسترده انجام شود، مشکلاتی را ایجاد می کند. اما من این مطلب را از زبان خود آنها که تحریم را ایجاد کردند بیان می کنم که فشار حداکثری روی کشور ما جواب نداد و محکوم به شکست است؛ چون کشور ما با اراده است و جوانان فعالی در حوزه های مختلف دارد. می خواستند نفت ما صادر نشود ولی صادر شد. می خواستند بسیاری از تحریم ها را ایجاد کنند که مشکلات جدی برای زندگی مردم ایجاد شود، شکست خوردند. به نظرم آنچه الان بعضاً انجام می شود ربطی به تحریم ندارد و مربوط به نوعی از مدیریت در داخل می شود.

*از سوءمدیریت ها برخی به عنوان خودتحریمی نام می‌برند. اگر این مسئله را قبول دارید به برخی از این مصادیق اشاره بفرمائید.

ببینید اینکه کالا در بنادر مدت‌ها باقی بماند و کشتی ها آنجا باید به دلیل توقف بسیار، به آنها دموراژ پرداخت کنیم، این نوعی خودتحریمی است. مردم در کشور کالای اساسی می خواهند، ولی در بنادر ما کالاهای اساسی متوقف شود. این خودتحریمی است.

ریختن دلار و طلا در بازار به این گونه و بعد ادعای اینکه کمبود دلار و مشکل دلار داریم، خودتحریمی است. در واقع نظارت نکردن دقیق بر دلار حاصل از صادرات و بعد تبدیل آن به قاچاق کالا و مشکلات جدی را برای تولید کشور ایجاد کردن و خنجری بر پشت تولید زدن، اینها نوعی خودتحریمی است.

همکاران ما در قوه قضائیه بیش از دو هزار کارگاه و کارخانه را احیا کردند و مشکلات آن را حل کردند؛ در اینجا دقیق بگویم که ۴۰ درصد فضای تولیدی کشور که زیرساخت های آن موجود است، الان معطل است، اینها نوعی خودتحریمی است. یعنی در کارخانه را بستن و زنجیر زدن و بعد یک بانکی تملک کند، یعنی ثروت، تولید کشور را معطل گذاشتن خودتحریمی است.

۷۰ درصد ظرفیت اقتصادی کشور الان می تواند فعال شود، چقدر اینها بستگی به این دارد که مسائل مربوط به یک کشور حل شود؟! خیلی از این مسائل حل می شود. من معتقدم تحریم ها مشکلاتی ایجاد کرده‌اند اما بسیاری از موارد مربوط به سوءمدیریت است و مردم این را دریافته اند، مردم روی این امر ارزیابی و شناخت دارند که این مربوط به تحریم ها نمی شود بلکه مربوط به سوءمدیریت هاست.

*آقای رئیسی همه ما از خُرد و کلانی که در جامعه هستیم، خانواده داریم و همه به نوعی با این مسئله مواجه هستیم؛ آیا شما هم در خانواده‌تان بیکار دارید؟

مگر می‌شود در خانواده ای بیکار نباشد؟

*با آنها که مواجه می‌شوید حتماً از شما درخواست هایی دارند؛ بعنوان مسئول جمهوری اسلامی چه حسی دارید؟

من مدتی که در آستان قدس رضوی بودم هر روز چند بار در حرم مطهر به جمع مردم می رفتم. هر روز چند بار باید به دلیل کار، به جمع مردم می رفتم. غالباً وقتی از در اتاقم وارد حرم مطهر و صحن ها می شدم مردم اطراف من را می گرفتند و گاهی یک مسیر را سه ربع و حتی یک ساعت طی می‌کردم، لذا زودتر حرکت می کردم چون می دانستم جواب مردم را باید داد. از نکات بسیار پرمراجعه ای که خانواده ها و جوانان بیان می کردند، مسئله اشتغال بود.

خب آیا مشکل کشور را در مورد اشتغال نمی توان حل کرد؟ من مثالی که نسبت به ۴۰ درصد از فضای خالی و یا معطل ماندن تولید کشور بیان کردم که این امکانات معطل مانده، می‌تواند فعال شود. به نظر ما می رسد درباره اشتغال که برخی معتقدند باید یک سرمایه برای ایجاد اشتغال داشته باشیم، معتقد هستیم خود اشتغال ثروت‌آفرین است. ما حوزه هایی که بتواند اشتغال را فعال کند، بسیار در کشور می بینیم.

*یعنی فکر کردید برای اینکه آقای رئیسی در صندلی ریاست جمهوری قرار گرفت، برای جوانان و بیکاری جوانان همین مسیر را طی کند؟

به نظر من، اولین کار فعال کردن مراکز تولیدی معطل مانده موثر است که کار سختی نیست؛ کاملاً این امر قابل اجراست. آقایان می‌گویند ما افزایش نقدینگی داریم و همگی نسبت به رشد نقدینگی نگران هستند، از انطرف به کارخانه تولیدی مراجعه می کنیم همگی مشکل نقدینگی دارند که این باید حل شود. این عجیب است، جایی که باید نقدینگی به آن سمت برود تا تولید شود، فریاد بلندی دارند و از سوی دیگر همگی از رشد نقدینگی گله مند هستند. این قابلیت مدیریت است. به نظر من، حلقه مفقوده در این مسئله مدیریت است چون رشد نقدینگی را داریم و کارخانه تولیدی ما نیز گرفتار است، پس این کار کاملاً امکان‌پذیر است.

یکی از مشکلات خانواده ها مسئله اشتغال است که در خانواده اگر همگی بیکار نباشند یک تعدادی مراجعه می کنند که ما ۴-۳ نفر هستیم و یکی دو نفر ما مشغول به کار شویم که این خواسته به حقی است. این امکان پذیر است و از ضرورت هایی است که باید در کشور اتفاق افتد.

مسئله دوم نگرانی خانواده ها مسئله مسکن است. واقعا امکان ندارد مسکن را بتوان ایجاد کرد؟ اگر سالی یک میلیون مسکن در کشور ایجاد می‌شد اینچنین نگرانی مسکن نداشتیم که یکی از هزینه های مهم خانواده هاست که خانواده ها را نگران کرده است. معتقد هستیم می توان یک میلیون مسکن را هر سال در کشور ایجاد کرد. اولاً قانون به دولت تکلیف کرده که در روستاها سالی ۲۰۰ هزار مسکن بهسازی شود و اینهمه بافت های فرسوده داریم و هم فضاهای محدود شهری داریم. یک بخشی از مواردی که درباره مسکن می‌توان مورد بحث قرار داد این است که مسکن هزینه بر است اما بخش مهم آن زمین است. ما در کشور زمین نداریم؟ نمی توان تسهیلات به مسکن داد و مسکن سازانی که در این رابطه مسکن دارند که ساماندهی کنند؟ هم می توان به دهک های پائین تر تسهیلات بیشتری داد و برای انها بعضاً به صورت رایگان برنامه ریزی کرد و نسبت به دهک های بالا نیز تسهیلاتی برای مسکن در نظر گرفت. این امر قابل اجرا است که مطالعه روی این امر انجام شده است. پس یک مورد اشتغال و دیگری مسکن است که خانواده ها را نگران کرده است.

دیگری سهم سلامت خانواده هاست. روز گذشته هم در یک جلسه ای عنوان کردم که ۴۳ درصدی که زا سهم درمان باید از جیب خانواده ها برود، این کاملاً قابل مدیریت است تا این میزان یعنی آن میزانی که از جیب مردم می رود را ۵۰ درصد کاهش داد. این خیلی در این امر نقش‌آفرین است. برخی از کشورها سهم خانواده ها را ۱۸ درصد تعیین کردند و برخی کشورها ۱۲ درصد است. ما می گوییم ۲۳-۲۲ درصد باشد و این کار قابل انجام است. این امر با فعال کردن بیمه ها و فعال کردن بسیاری از مراکز درمانی قابل اجراست. دغدغه خانواده ها را نسبت به سلامت و مسکن و اشتغال بعنوان یکی از دغدغه هایی که امروز خانواده ها را نگران کرده با طرح هایی که داریم قابل حل است.

*در کنار این مسائل، مسئله ازدواج هم مهم است. معتقدید سن ازدواج باید چه سنی باشد؟

سن ازدواج که الان وجود دارد، آن طور که از جوانان پرسیده ام… من به دانشگاه مشهد رفتم، زمانی که در مشهد بودم و از دانشجویان پرسیدم که چرا ازدواج نمی کنید که مشکل مسکن را مطرح کردند و به آستان قدس آمدم، گفتم امام رضا (ع) زمین دارد، اعتبارات به لطف خداوند و به برکت حضرت امام رضا (ع) است، ۸-۷ بلوک فقط برای زوج های دانشجو ساختند و ظرف مدت کوتاهی این کار توسط دوستان انجام گرفت. در کشور مسئله و دغدغه مسکن، اشتغال را حل کنیم ازدواج در سنین پائین اتفاق می افتد. این سنی که الان وجود دارد، فکر می کنم جوانان عزیزی که با آنها ارتباط دارم، از این سن ناراحت هستند.

*الان سن ازدواج چقدر است؟

الان برای مردان ۳۰-۲۹ سال است و متوسط برای خانم ها ۲۵ سال است، آن سنی که ثبت احوال اعلام می کند این است؛ این سن می تواند پائین‌تر بیاید. اگر اشتغال و مسکن در کشور که به دست جوانان قابل حل است، حل شود، سن ازدواج کمتر می شود. اینها در جاهایی عمل شده است. من در فضای کوچک تر و در شعاع کوچک‌تر، برخی از این بخش ها را پیگیری کردیم و مشاهد کردیم قابل اجراست.

*یعنی اولین کاری که وقتی رئیس جمهور شدید برای ازدواج جوانان می کنید، قضیه مسکن است؟

اگر مردم رأی به من دادند و خداوند این امر را صلاح دانست، کاری که روز اول می‌کنم در دو حوزه سلبی و ایجابی است. کار سلبی این است که پایان مراودات فسادانگیز و رانت‌خواری در کشور است. به تمام دستگاه های کشور اعلام می‌کنم که تمام سازوکارهایی که در آن رانت یا فساد در کشور بوجود می آورد، باید اصلاح شود و بسترهای رانت و فساد در کشور برچیده شود. این را بعنوان حرکتی می دانم که همه دستگاه ها در کشور موظف شوند سازوکارها را اصلاح کنند که اصلاً با اصلاح سازوکارها فساد نداشته باشیم.

در جهت ایجابی، استارت ساخت مسکن را که باید انجام شود و اگر نشود در ساخت مسکن عقب هستیم، میزنیم و حتماً ساخت سالی یک میلیون مسکن را استارت خواهیم زد و از همین جا بیان کنم که جوانان برای ازدواج قدم بردارند که کار مسکن آنها در کشور انجام خواهد شد.

*فرزندان شما ازدواج کرده اند؟

بله.

*با مسئله ازدواج فرزندانتان چطور برخورد کردید؟ عروسی چطور برگزار کردید؟ مهریه چه میزان بود؟

خداوند متعال دو دختر به من داده است و بعد از این که دیپلم را گرفتند و می خواستند وارد دانشگاه شوند، خواستگارهایی داشتند. من گفتم اگر ازدواج کنید بهتر است، یعنی خواست من این است که شما ازدواج کنید و دوره دانشگاه را با همسر خود دنبال کنید؛ خب هر دو ازدواج کردند. مهریه آنها مهریه حضرت زهرا (س) است و حدود یک سکه بهار آزادی می‌شود و شاید به این میزان هم نرسد. الحمدالله هم در مراحل مختلف تحصیل می کنند و هم زندگی خود را پیش می‌برند.

*جهیزیه چقدر دادید؟

جهیزیه هم به صورت معمولی که در شأن بود، منتهی یکی از شرایطی که به خانواده برای تهیه جنس عنوان کردم، این بود که تلاش کنید همه اجناس ایرانی باشد.

*الان هزینه ازدواج برای دختر و پسر چه میزان است؟

الان با شرایط فعلی علی‌القاعده اگر بخواهند سخت بگیرند خیلی از هزینه بالاست بویژه خانواده های کم‌درآمد یا محروم باشند. باید شرایط را طوری کرد که قدری دختر و پسر سهل بگیرند، تا ازدواج ها زودتر صورت گیرد.

*آقای رئیسی از فضای مجازی خبر دارد؟ فرزند یا نوه ها سراغ فضای مجازی بروند خیال شما راحت است یا دغدغه دارید؟

من هم در فضای مجازی حضور دارم و قریب به دو میلیون فالوور دارم و بچه ها هم حضور دارند، اما در ارتباط با فضای مجازی موضوعی که مطرح است، این است که معتقدم از فضای مجازی آنچنان که باید در جهت رشد و تعالی در کشور بویژه در حوزه های اقتصادی و اجتماعی استفاده نمی شود. مثلاً زیرساخت های فضای مجازی ما کامل نیست. بچه ها خوب می فهمند، بزرگترها هم خوب می‌فهمند که گاهی در استفاده از اینترنت و استفاده از این فضا دچار وقفه های جدی می‌شوند. این بخاطر آن است که زیرساخت ها کامل نیست. زیرساخت ها باید کامل شود و دوم اینکه در فضای مجازی می توان بسیاری از مشاغل را فعال کرد. خانم هایی که الان در خانه هستند فرض کنید از خانمی که آشپزی می کند، کیک می پزد تا خانم یا آقای معلم که بسته آموزشی تهیه می کند، می تواند در تولید محتوا صاحب شغل و درآمد خوب بشود. چرا اپراتورها یا دولت در این امر که یک معلم یا خانم می تواند از این پول استفاده کند، استفاده کنند؟! به نظرم میلیون ها شغل در این رابطه می تواند ایجاد شود. چرا در فضای مجازی این کار انجام نشده است؟ این سوال است.

چرا اقتصاد فضای مجازی ما فعال نیست؟ کاری که بعضاً در دنیا انجام می دهند یعنی تولید محتوا دست یک خانم خانه دار، یک معلم و یا بسیاری می تواند باشد. تولید محتوا هم می تواند جزو مشاغلی باشد که ایجاد می شود. از کارهایی که می‌شد و نشده است؛ اینترنت تخصصی برای متخصصان و اینترنت عمومی باید است، الان اینترنت یک دانش آموز با یک استاد و متخصص یکسان است، در حالی که باید اینترنت تخصصی درست می شد. اگر بخواهیم فضای مجازی و اقتصاد فضای مجازی را استفاده کامل کنیم و در حوزه های مختلف علم و فناوری، در حوزه های مختلف علم و فناوری و کسب و کار مورد توجه قرار دهیم مشخص می شود بحث از دولت الکترونیک یک بحث دوم قرار گرفته است.

در کشور هنوز گرفتار دولت الکترونیک هستیم. چند سال از دولت الکترونیک صحبت می کنیم؟ در واقع اینکه بخش های مختلفی با هم مرتبط بشوند. مشکل داریم در گمرکات، بانک مرکزی، اتاق بازرگانی، بنادر و کشتیرانی، بخش های مختلف مالیاتی، وزارت اقتصاد و دارائی با هم لینک شوند بسیاری از مسائل حل می شود. سامانه هایی که باید با هم لینک شوند، چرا این کار با تاخیر انجام می شود؟ چرا این کار انجام نمی شود که این کارها انجام شود؟ اگر اینها با هم لینک شود بسیاری از مسائل حل می شود. باید امروز از دولت الکترونیک صحبت کنیم در حالی که امروز در دنیا بحث از دولت هوشمند است که یک قدم بالاتر است. ما نسبت به فضای مجازی کجا هستیم؟ آقایانی که مسئول هستند به جای این که این مسائل را اولویت قرار دهند برخی مسائل دیگر را مطرح می کنند. اگر در ارتباط با فضای مجازی بتوانیم دولت هوشمند را شکل بدهیم که در قوه قضائیه این سامانه را فعال کردیم که تا آخر سال ۴۰ سامانه فعال خواهد شد، کسی که پیش قاضی می رود به قاضی نمره می دهد. ارتباط دادگاه آنلاین و برخط داریم که از یک بخش کشور با کشورهای اروپایی دادگاه تشکیل می شود.

بسیاری از مراجعات، الان سه میلیون مراجعه به دادگستری ما بخاطر استفاده از این فضا کاهش یافته است. این فضا امکان خوبی برای کشور است اما اگر درست استفاده شود و مسئولین مربوطه زیرساخت ها را کامل کنند… در حالی که یک بازی معمولی که بچه ها بخواهند انجام دهند، هر بار آنها را رنج می دهد یعنی به تعبیر معروف حال بچه ها را می گیرد! این بخاطر این است که آقایان به جای اینکه به فکر زیرساخت ها باشند، به فکر یکسری مسائل فرعی هستند.

(بخش دوم برنامه)

*چه سالی ازدواج کردید؟

من در سال ۶۲ ازدواج کردم.

*چطور با حاج خانم آشنا شدید؟

یکی از دوستان در قم حضور داشتند که با خانواده همسرم آشنا بودند و از طرق ایشان آشنایی پیدا کردیم؛ من خودم آشنایی نداشتم. من آن زمان که ازدواج کردم دادستان استان همدان بودم. این زمینه آشنایی پیدا شد و الحمدالله به ازدواج ختم شد.

*مهریه چقدر بود؟

مهره السنه حضرت صدیقه طاهره (س) بود که خانواده ما روی همان تاکیدداشت.

*خطبه عقد را چه کسی خواند؟

خطبه عقد را آیت الله مهدوی کنی (رضوان الله تعالی علیه) و مرحوم آیت الله علم‌الهدی بزرگ خواندند. در جلسه عقد ما مرحوم آیت الله فلسفی، آیت الله حسین نوری همدانی که اکنون در جایگاه مرجعیت هستند حضور داشتند. آن زمان ایشان امام جمعه همدان بودند که به من محبت و لطف داشتند و در جلسه حضور داشتند.

*گفتید دو دختر دارید، تحصیلات دو فرزند شما چیست؟

دختر بزرگ من دکترای جامعه شناسی دانشگاه تهران را دارد می‌گذراند و روزهای پایانی را می گذارد یعنی در دفاع از پایان‌نامه هستند. دختر دوم من هم لیسانس فیزیک خود را از دانشگاه شریف گرفته است. فوق لیسانس را در دانشگاه قرآن و حدیث گرفته است؛ هر دو ازدواج کرده اند.

*فعالیت اجتماعی هم می کنند؟

بله. دختر بزرگ من دارالقرآنی تاسیس کرده که آن را برای کودکان و نوجوانان قرآن‌آموزی را دنبال می کند. فعالیت های اجتماعی را هر یک به سهم خود دارند.

*آقای رئیسی اگر رئیس جمهور شوند دایره دخالت فرزندان و خانواده را در کارهای اجرایی چگونه تعریف می کنند؟ آیا اجازه می‌دهید فرزندان شما در این مسیر آقازاده‌های مصطلح باشند؟

ممکن است عزیزانی بگویند وعده می دهیم این کار را بکنیم، کارنامه من پیش روی مردم است، شاید در جایگاه ریاست قوه قضائیه خطر نفوذپذیری کمتر از ریاست جمهوری نباشد و در جهاتی این امر بیشتر است چون در اینجا پرونده و رسیدگی و حکم است. می دانم اعضای خانواده من این امر را رعایت می کنند و هم در حوزه کاری من چه در قوه قضائیه و چه در مسئولیت دادستانی کل و مسئولیت های مختلفی که داشتم به هیچ عنوان بنای دخالت نداشته‌اند.

ممکن است کسی به آنها مراجعه کند و مطلبی را ارجاع دهند، اما در حد انتقال مطلب است که آن هم به دفتر من ارجاع می دهند و خود انها به هیچ عنوان وارد این فضا نمی شوند و به هیچ عنوان وارد امور اداری بنده و ماموریت بنده نمی‌شوند.

*اهل سینما و تلویزیون هستید؟ آخرین فیلم سینمایی و سریالی که دیدید چه بود؟

آخرین فیلمی که من دیدم فیلم «خورشید» برای آقای مجید مجیدی بود که با خانواده تماشا کردیم. «بچه مهندس» هم برخی قسمت ها را زمانی که به خانه آمدم توانستم تماشا کنم.

*اهل ورزش هستید؟

پیاده روی می کنم و اگر استخر باشد می روم هر چند امکان این کم پیش می آید که ماهی یک دو بار اگر پیش آید می روم.

*ورزش های قهرمانی را پیگیری می‌کنید؟

متاسفانه توفیق این امر را ندارم. ممکن است یک زمانی کوه پیش آید که بسیار کم است.

*تاکنون به حاشیه و اطراف شهرهای بزرگ سر زده اید؟ دیده اید چه خبر است؟

بله. اطراف تهران در خیلی از بخش ها رفته ام. به استان ها هم که می‌روم اگر فرصت شود حتماً به حاشیه های شهر سر می‌زنم. بعضاً خانواده های شهدای حاشیه شهرها را ملاقات می‌کنم. با وضعیت زندگی و نحوه زندگی حاشیه نشینان آشنا هستم.

*به نظر شما برای معضل حاشیه‌نشینی باید چه کرد؟

اصلا چرا حاشیه‌نشینی بوجود می‌آید؟ اگر فضای تولید، اشتغال، مسکن و رفع مشکلات در روستاها و شهرستان وجود داشته باشد، چرا باید به حاشیه شهرهای بزرگ بیایند؟ خود آنها نیز ناراحت هستند. اگر فضای اشتغال یعنی توزیع عادلانه ظرفیت‌های اشتغال در روستا، در حوزه کار کشاورزی، در حوزه کارهای صنعتی و خدمات و تولید خدمات که بحث مهمی است، توجه بایسته شود، مسئله مسکن که یک مشکل جدی است اگر بتوان مسکن روستایی را طبق تکلیفی که قانون بر دولت کرده که ۲۰۰ هزار مسکن روستایی در سال را بهسازی کنند، یا بسیاری از کارها و بایدهایی که قانون حکم کرده اگر انجام می شد، ما شاهد این میزان حاشیه‌نشینی در شهرها نبودیم و معضلاتی که حاشیه‌نشینی دارد ایجاد نمی شد.

مردمان محترم، اهل کار، اهل تولید، اهل فعالیت اگر در شهرها و بلاد آنها زمینه فراهم شود حتماً این وضعیت ایجاد نمی شود. لذا اگر مشکل مسکن، مشکل اشتغال در شهر و روستا فراهم شود یعنی وضعیت کشاورزی برای کشاورز به صرفه باشد، این وضعیتی که نه برای باغدار بصرفه است و نه برای مصرف‌کننده مقرون به صرفه است و پول فقط به دلال ها می رسد، برنامه شود که می شود کار کرد که کشاورزی برای کشاورز بصرفه شود و به حق خودش برسد، این مشکلات برطرف می شود. چرا کشاورز باید کشاورزی را رها کند و به حاشیه شهر بیاید؟ من در فرصتی باید کارهایی که در کشاورزی می توان انجام داد، کارهایی که می توان در ارتباط با کشاورزی کرد را بیان می کنم که می تواند کشاورزان عزیز را امیدوار به کار جدی تولید و کشاورزی کرد که هم کار فناورانه در روستاها و مناطق مختلف می شود و هم از نظرات کارشناسان و صاحبنظران می توان در این رابطه بهره برد.

*چندین بار به قضیه مسکن اشاره کردید. یکی از موانعی که سر راه ازدواج وجود دارد، امر مسکن است، یا به صورت اجاره و یا بصورت خرید که در سال های اخیر دیگر کسی به خرید مسکن فکر نمی‌کند. بررسی کرده‌اید که چقدر رشد قیمت مسکن داشته‌ایم؟ دلیل اصلی این مسئله چه بوده است؟

فکر می کنم که رشد قیمت مسکن رشد بسیار بالایی بوده که ۷۰۰ درصد رشد قیمت مسکن را شاهد بوده‌ایم، به نحوی که الان برای کسی که بخواهد صاحبخانه در شهرها شود قبلاً به صورت آرزو بود و الان شاید آرزو باشد که در جایی مستاجر شود؛ این میزان شرایط برای مسکن سخت شده است.

این شرایط کاملاً قابل تغییر است. برنامه ای که به نظر ما می رسد که کاملاً قابل اجرایی شدن است، این است که مسکن بعنوان یک اقتصاد پیشران می تواند بسیاری از شغل ها را فعال کند. یک و نیم نفر در هر صد متر شغل مستقیم ایجاد می کند و بصورت غیرمستقیم هم یک شغل ایجاد می‌کند. این تعداد را ببینید شاید میلیون ها شغل بخاطر مسکن‌سازی فعال شود.

در مشهد که به آستان قدس رضوی رفتیم چند پروژه ساختمان سازی را فعال کردم که آن هم برای زائرین بود. شهر زائر را شروع به ساخت کردیم که ۳۵ هکتار از اراضی امام رضا را اختصاص به زائرین بی‌بضاعت دادیم که بتوانند براحتی به مشهد بیایند و روی زمین امام رضا و زیر سقف امام رضا در چند روزی که مشهد هستند زندگی کنند. ظرف یک سال، فاز اول را بهره برداری کردیم و برخی می گویند امکان‌پذیر نیست ولی شد. چقدر زائرین محترم که گاهی مواقع گوشه خیابان یا در پارک ها استراحت می کردند، جا برایشان پیدا شد. یک زمانی استاندار خراسان به من گفت خیلی از صنایع با این کار ساختمان سازی در خراسان فعال شده که قبلاً بیکار بودند. خب این می تواند در این امر موثر باشد. بخش مهم مسکن زمین است. زمین را می توان برای دهک‌های پائین کامل حل کرد. برخی که کاملاً بی بضاعت و محروم هستند را می توان رایگان در نظر گرفت و برای برخی که امکانی وجود دارد، می توان به نحوی تسهیلات برای آنها قرار داد که بتوانند مسکن را تهیه کنند و فکر می‌کنیم در ۴ سال بتوان ۴ میلیون مسکن را برای مردم ساخت.

*اگر شما رئیس جمهور شوید قانون واقعی هدفمندی یارانه ها را اجرا خواهد کرد یعنی قشر پولدار را مستحق دریافت یارانه می داند یا خیر؟

یارانه در قانون وجود دارد و سازوکاری برای آن ایجاد شده و این را مردم بویژه خانواده های محروم و کم‌درآمد به چشم گره‌گشایی از مشکلات خود نگاه می کنند؛ با این که با توجه به کاهش ارزش پول ملی این مبالغ بسیار ناچیز است. این مقدار خیلی از مسائلی که آن زمان که یارانه قرار داده شد، را نمی توان الان حل کرد. اما بحث توزیع یارانه بصورت عادلانه امر مهمی است. کسانی که نیاز به یارانه ها ندارند، مانند خانواده هایی که درآمد کافی دارند، بخشی از آنها اعلام کردند نیاز نداریم و یارانه را دریافت نکردند. طبیعی است اجرای قانون یارانه ها به اینکه بتوان یارانه را به کسی که باید پرداخت کرد، نکته ای است که باید پیگیری کرد. به نظرم می رسد در مورد یارانه ها هر چه هدفمندی در پرداخت یارانه ها باشد، به پرداخت عادلانه یارانه ها کمک می کند.

*اگر قشر پولدار را برای دریافت یارانه مستحق ندانید درآمدی که تحصیل می شود را صرف چه اموری می کنید؟

صرف خانواده هایی که نیازمند هستند. این یارانه مربوط به خانواده های نیازمند است. کسی که پولدار است نباید یارانه را دریافت کند. دولت وظیفه دارد خانواده ای که متمکن است را دنبال کند، باید پول به خانواده های محروم و نیازمند تعلق گیرد.

*رئیس جمهوری جایگاهی است که از بخش های مختلف مورد انتقاد قرار می‌گیرد. یعنی نقد می کنند و درباره آن صحبت می کنند. برخورد شما با انتقاد چه خواهد بود و چه پیشنهادی به منتقدین دارید که شما را نقد کنند؟

نقد سازنده باید ارتقای سیستم اداری کشور و دولت می شود. دولت نیازمند نقد منصفانه و صادقانه است؛ آن هم از ناحیه جوانان پرشور و از ناحیه اصحاب رسانه و از ناحیه دغدغه‌مندان و بویژه فرهیختگان و کارشناسان در حوزه های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی. ابتدا که به قوه قضائیه آمدم گفتند پرونده هایی در دادگستری مطرح است که با شکایت قوه قضائیه شروع شده و من گفتم در همه موارد شکایت پس گرفته شود. گفتم اصحاب رسانه باید بتوانند قوه قضائیه را نقد کنند. من هم در دوره قبل انتخابات شرکت کردم خیلی ها حرف های مختلفی بیان کردند و بعضاً اتهاماتی وارد کردند. علی‌القاعده می‌خواستم شکایت کنم از بسیاری می توانستم شاکی شوم کما اینکه رقیب ما شاید صدها شکایت از افرادی کرد که نسبت به او متعرض شده بودند، ولی من معتقد بودم در این رابطه شکایت کنم خلاف مشی‌ام است، لذا این کار را نکردم، چون اعتقاد دارم تهمت زدن مجاز نیست، افترا زدن مجاز نیست و دین به ما حکم می کند که چیزی که نمی داند را بیان نکند. گاهی در فضای مجازی الان هم حرف ها و اتهاماتی دیده می شود که نباید باشد. فضای نقد غیر از فضای اتهام زدن و تخریب است. در انتخابات فضای تخریب بسیار صدمه می‌زند. هم به کسی که تخریب می کند و هم به کسی که این فضا را ایجاد می‌کند. فضای نقد فضای خوبی است که باید استقبال کرد. معتقدم نقد و نقدپذیری از اصول کاری در دولت خواهد بود و حتماً با نقدکنندگان دولت، برخوردهای خاصی که موجب اهانت و جازدن و برخورد با آنها شود را مجاز نمی دانم و معتقدم فضای نقد و نقدپذیری حقیقتاً باید وجود داشته باشد.

*اگر آقای رئیسی رئیس جمهور شود و از بستگان نزدیک شما دچار فساد اقتصادی شود چه برخوردی می‌کند؟

ما اسم این دوره را تحول گذاشتیم و محور تحول را عدالت نهاده‌ایم. در کشور باید تحول رخ دهد. یکی از آن چیزهایی که در آن عقب هستیم مسئله اجرای عدالت است. یکی از آن چیزهایی که در آن عقب هستیم، احساس عدالت در مردم است. عدالت با سخنرانی نیست؛ مثلا من سخنرانی کنم و بگویم عدالت اجرا می کنم بی فایده است، امیرالمومنین علی (ع) بیان کرد عدالت «اوسع الاشیاء فی التواصف» در سخنرانی و شعر سرودن و کتاب نوشتن عدالت دایره وسیعی دارد و می توان کتاب ها برای آن نوشت اما سخن در عدالت اجرایی است یعنی در قضاوت عدالت، در قانون گذاری عدالت، در اجرا عدالت، در شایسته گزینی عدالت، در پرداخت حقوق عدالت؛ یکی از نکات بسیار مهم این است. اگر یکی از بستگان دچار جرم شد قبل از هر کس باید مجموعه دولت اقدام کند. قبلاً عنوان کردم رئیس دولت باید قبل از هر کسی مدعی فساد باشد. کوچکترین فساد و کوچک ترین ناهنجاری در مجموعه این امر را توسعه می دهد.

لذا اگر گزارش کردند از نزدیک ترین افراد به رئیس دولت یا هر یک از وزرا و هر یک از مسئولین مرتکب کجی و انحرافی شده و منحرف فسادی شده، حتماً باید مورد برخورد قرار بگیرد و هر کسی در هر جایگاهی و در هر سمتی که باشد! یقین داشته باشید این دولت را سالم نگه می دارد. برخورد با ناهنجاری ها و مفاسد دولت را سالم نگه می دارد، مردم هم نظاره گر هستند.

من در دستگاه قضائی کاری کردم که قضات فاضل، پرتلاش و سالم بسیار داریم اما اجازه نمی دهیم فردی با روابط ناسالم، با وکیل و کارشناس و با فرد ناسالم مجموعه را فاسد کند، ما خودمان مدعی هستیم. امروز مردم فهمیده‌اند مدیران در دستگاه قضائی قبل از هر کس با هر گونه کجی برخورد می کنند. این دستگاه قضائی را سالم نگه می دارد و اعتماد مردم را افزون می کند. ما نیازمند این امر در دولت به شدت هستیم. یعنی معتقد هستیم که رعایت کردن حال افراد متخلف، هزینه اجتماعی درست می کند، برخورد با متخلف در جای خودش سرمایه اجتماعی می‌سازد، سرمایه اجتماعی را برای دولت نیاز داریم و از مسائلی که بسیار برای ما مهم است و در دستور کار است ایجاد سرمایه اجتماعی برای دولت و پایان دادن به ناامیدی هایی است که در بین جوانان و مردم افزون می شود. باید با عملکرد، نه با سخن، این اتفاق را رقم بزنیم. این اتفاق را دیر و دور نمی‌پنداریم بلکه کاملاً قابل انجام و شدنی می دانیم.

*وقتی صحبت های شما را در حوزه دیپلماسی مرور می کردم تاکید بر دیپلماسی هوشمند داشتید. شاخص های دیپلماسی هوشمند را چه می دانید؟

باید در دنیا با نوعی عقلانیت کار را دنبال کرد. عقلانیت و تدبیر ایجاب می کند منافع ملی را در هر صورت محور قرار بدهیم. در هیچ کجا از منافع ملی نباید گذشت. منافع ملی برای ما یک موضوع محوری است. ما هم عمیقاً معتقد هستیم باید تحریم های ظالمانه رفع شود و برای رفع تحریم ها باید از هیچ کوششی دریغ نکرد و در دستور کار دولت این خواهد بود و هم با همه وجود تلاش کرد که اقتصاد کشور را و کشور را در مقابل تکانه ها حفظ کرد و صیانت بخشید

یعنی مسئله خنثی‌سازی تحریم‌ها را باید با جدیت دنبال کرد و ممکن است در هر مقطعی ممکن است یک سیاست و یک اقدامی احیاناً کشوری را وادار به این کند بخواهد عکس العملی نشان دهد به هیچ عنوان اقتصاد ما با این تکانه ها تکان نخورد. حتماً اقتصادمان درون‌زا و برون‌نگر خواهد بود. از تجربیات همه کشورها استفاده می کنیم، ابایی نداریم از تجربیات هر کشوری که در حوزه فناوری های جدید، کار دانش‌بنیان، اقتصاد بالنده، مسائل اجتماعی و… تجربه دارد استفاده کنیم. لکن باید اقتصادی ساخت که در مقابل تکانه ها بتواند ایستادگی و مقاومت کند و این هم به دست توانای فرهیختگان در کشور کاملاً شدنی و امکان پذیر است.

*مهم ترین ویژگی مثبت سوابق خود را که نگاه می کنید که کمک در ریاست جمهوری کند را چه می دانید؟

من فکر می کنم آن چیزی که امروز برای یک مدیر ضرورت دارد این است که حتماً مردمی باشد. مردمی بودن نکته خیلی مهمی است. هیچ زمانی در هیچ مسئولیتی ارتباط خودم را با مردم قطع نکردم.

مثلاً فرض کنید در مقطعی در تهران شب ها در مسجدی نماز می خواندم. هفته ای یکی دو شب را امام جماعت بودم و برخی شب ها ۲ تا ۴ ساعت می نشستم و گاهی خادم هم خسته می شد. هفته ای یکی دو روز برای ارتباط با مردم می‌گذاشتیم. در استان که می روم حتماً ارتباطات مردمی را دارم. ارتباط با مردم بسیار مهم است. مردم باید بتوانند به نحوی به مدیر دسترسی داشته باشند. توصیه من به همکاران و قضات این بود که در اتاق ها را باز کنید و ارتباط و کرامت مردم حفظ شود.

نکته دیگر ضد فساد بودن است. برای یک مدیر ضرورت دارد حتماً ضدفساد باشد و فساد را برنتابد حتی نسبت به کسانی که نزدیک او هستند.

نکته دیگر مسئله نگاه انقلابی و این که خود را اهل «ما می توانیم» بداند. من همواره سعی کردم روحیه پنجاه و هفتی را حفظ کنم. یعنی بدین معنا که وضعیت و شرایط عوض شده را درک کنم، اما نگاه انقلابی به حل مسئله بسیار اهمیت دارد. ما نمی توانیم، نمی شود، مگر می شود، این کار شدنی نیست را سعی کردم در فرهنگ کاری خود نداشته باشم. همان روحیه ای که در بچه ها و در افرادی همچون سربازان رشید اسلام و سردارانی همچون «حاج قاسم» و دیگران بود را حفظ کنم. این افراد نیز با موانع مواجه می شدند. حرف هایی که بیان می کنم را کارشناسان می دانند حتماً در پیشرفت کار با موانع مواجه می شویم اما مانند بچه های جبهه نباید هیچ مانعی را به رسمیت شمرد. ما به همان سخن رهبری که فرمودند هیچ مشکلی نداریم که در کشور قابل حل نباشد و ما عمیقاً معتقدیم مشکلات در کشور به دست توانای جوانان و مردم این کشور قابل رفع و حل است و من هم بعنوان یک خدمتگزار بنا داشتم در خدمت مردم باشم و بعد از این هم میثاق من با مردم این است که خدمت آنها باشم و با کمک هم و با توکل بر خدا بسیاری از این گره ها را باز کنیم.

توصیه الان من این است، به همه جوانان و زنان و مردان در شهر و روستا و در کشور بگویم که با همه وجود خود امیدوار به آینده باشید، به آینده ای بسیار روشن امیدوار باشید، در انتخابات شرکت کنید و به کاندیدای مورد نظر خود رای بدهید. مهم این است. مشارکت در انتخابات و حضور فعال در انتخابات پشتوانه مهمی برای هر دولتی است که بخواهد در این کشور شروع به کار کند.

*بسیار سپاسگزارم از این که وقت گذاشتید. ان شاالله انتخابات پرشوری را با حضور مردم داشته باشیم. من از محضر مردم شریف خداحافظی می کنم و برنامه طبق روال با دستخطی که جناب سید ابراهیم رئیسی نامزد سیزدهمین دوره ریاست جمهوری، خواهد نوشت، به پایان می رسد.

«بسم الله الرحمن الرحیم

ماشاءالله کان و ما لم یشاء لم یکن.

با یاد امام (ره) و شهدای عالی قدر و با تشکر از برنامه دستخط.

مردم عزیز ایران! من به شما اطمینان می دهم که مسائل ما راهکار دارد و به شما مردم عزیز تعهد می‌دهم خالصانه و مجاهدانه برای حل این مسائل بکوشم. ما به یاری خداوند متعال دست در دست یکدیگر ایران عزیز را به قله های رفیع پیشرفت و عدالت خواهیم رساند. دولت مردمی، ایرانی قوی را محقق خواهد ساخت ان‌شاالله».